Babunia Jagódka czuwa nad Wilżyńską Doliną

Wilżyńska Dolina znajduje się z dala od wszystkich głównych szlaków. Nad jej mieszkańcami czuwa wiekowa wiedźma, Babunia Jagódka.

„Opowieści z Wilżyńskiej Doliny” musiały do mnie trafić

Gdy Anna Brzezińska zadebiutowała, a następnie wygrała tym swoim debiutem Zajdla, w polskim fandomie zawrzało. Naczytałam się o całej tej historii tyle, że w końcu (z opóźnieniem… całkiem wielu lat) musiałam sprawdzić, o co wówczas chodziło i co w gruncie rzeczy przyniosło jej większy rozgłos. Dlatego „Opowieści z Wilżyńskiej Doliny”, zawierające tamten głośny tekst sprzed lat, po prostu musiały do mnie trafić. I przyznaję, że o ile rozumiem, skąd wzięła się kontrowersja, o tyle… uważam, że ten zbiór opowiadań w całości jest całkiem solidny.

Chociaż warto tu zaznaczyć, że są to takie opowiadania-nie-opowiadania. Każde z nich ma konkretną fabułę, ale ułożone są w miarę chronologicznie, a jedno przechodzi tematycznie w drugie. Są ze sobą mocniej połączone, niż na przykład teksty o Geralcie z Rivii i czytanie ich osobno właściwie nie ma większego sensu.

„A kochał ją, że strach” jest klimatyczne, ale…

Zaczynając jednak od pierwszego, historycznego tekstu to zrobił on na mnie pozytywne, ale nie wyjątkowo dobre wrażenie. „A kochał ją, że strach” to tekst bardzo klimatyczny, dość rozrywkowy, z niezłym stylem. Dobrze wprowadza bohaterów, a zakończenie to całkiem sympatyczne podsumowanie całości, ale nie robi tego efektu „wow”, jakie niektóre opowiadania robią. Niemniej, jako debiut jest po prostu bardzo dobry i pokazuje, że autorka pisać potrafi całkiem nieźle.

Dalej jest lepiej!

Dalsze teksty są odważniejsze. Dalej baśniowe, ale bardziej brutalne, z mocniej stylizowanym językiem. Do tego stopnia, że czasem musiałam się zatrzymać na moment, by zrozumieć, o co w tekście chodzi, ale ponieważ dobrze budowało to klimat, nie uznaje tego za wadę, a raczej za mój brak wiedzy.

Realistyczne retellingi znanych baśni

Brzezińska robi w tych tekstach coś całkiem ciekawego. Jednocześnie wprowadza baśniowe motywy i często opowiada niektóre znane nam opowieści na nowo, ale przy tym jest bardzo realistyczna. Widać jej wiedzę na temat średniowiecznych obyczajów i zachowań ludzi, przez co te historie są często jednocześnie naprawdę ładne, i bardzo tragiczne. Nie brakuje tu mordów, gwałtów czy zdrad. To sprawia, że mimo właśnie tej baśniowości i pewnej dawki humoru, „Opowieści z Wilżyńskiej Doliny” są zaskakująco prawdziwe.

Miękka magia w świecie przedstawionym

Dodać też chyba mogę, że magia w tym świecie przedstawionym jest raczej miękka, ale na tyle dobrze nakreślona i tak dobrze wpasowuje się właśnie w klimat, że nie jest to najmniejszy problem. Ograniczeniami są właściwie same zasady babuni Jagódki, a to właściwie też jest nie najgorsze fabularnie rozwiązanie.

„Opowieści z Wilżyńskiej Doliny” to klimat i postacie

Przy tym wszystkim, chociaż czytało mi się te opowieści naprawdę dobrze, to jednak z tej pamięci zapadnie mi raczej w pamięć klimat i postacie, a nie fabuła jako taka. Ona tu oczywiście jest, ale podobnie jak w pierwszym tekście, tak i w całokształcie: nie porywała mnie aż tak.

Naprawdę cieszę się, że udało mi się tę książkę dorwać i to na dodatek w moim zdaniem ładniejszym wydaniu. Jednocześnie żałuję, że jest obecnie dostępna tylko z drugiej ręki. Gdyby dostała naprawdę ładne wznowienie to nie wątpię, że świetnie by się sprzedawała. To książka doskonale wpasowuje się w modę na słowiańszczyznę, a jednocześnie jest zdecydowanie lepsza od wielu w takowej klimatyce, które miałam okazję dotychczas przeczytać. 

Tytuł: Opowieści z Wilżyńskiej Doliny

Cykl: Wilżyńska Dolina

Tom: 1

Autor: Anna Brzezińska

Liczba stron: 386

Gatunek: retelling, high fantasy

Wydanie: Runa, 2011

Dowiedz się więcej o historycznym fantasy!

Czarownica oskarżona o zabójstwo

La Vecchia zostaje oskarżona o zabójstwo mnicha i okrzyknięta wiedźmą. Próbując ratować swoje życie podczas przesłuchań, zaczyna snuć opowieść o swojej przeszłości.

Nazwisko Anny Brzezińskiej już dawno obiło mi się o uszy. Łączy mnie z tą autorką wspólne nazwisko, w związku z czym od dawna kusiło mnie, aby sprawdzić, co ta pisarka fantastyki ma w swoim dorobku. Po lekturze jej najnowszej książki, „Wody na sicie”, muszę przyznać, że powinnam sięgnąć po jej twórczość zdecydowanie wcześniej, bo… ta pani po prostu potrafi świetnie pisać.

„Woda na sicie” ma nietypową konstrukcję

Podtytuł tej powieści, czyli „Apokryf czarownicy”, dość dobrze pokazuje, co znajdziemy w środku. Konstrukcja tej książki zdecydowanie nie jest typowa. „Woda na sicie” ma formę zapisu przesłuchania La Vecchii, podczas którego bohaterka opowiada o swoim życiu. Przez to wewnątrz nie pojawia się ani jeden dialog. Bohaterka nie przytacza dosłownie rozmów, które kiedyś prowadziła, a wszelkie słowa kierowane do niej w trakcie przesłuchania zostają pominięte. Wprawdzie podczas lektury doskonale widać, że ktoś zadaje La Vecchii pytania (choćby dzięki sformułowaniom w rodzaju: „Skoro pytacie mnie o mego brata, to już wam odpowiadam”), jednak ponieważ nie są one konieczne do popchnięcia fabuły, autorka po prostu nie zawarła ich w tekście.

Styl Anny Brzezińskiej czaruje

Specyficzna konstrukcja nie jest jednak wszystkim, co „Woda na sicie” ma czytelnikowi do zaoferowania. Styl Brzezińskiej wręcz czaruje. Autorka ma doskonałe wyczucie, jeśli chodzi o dobór słów. Jej tekst jest więc z jednej strony nieco stylizowany, poetycki i bardzo klimatyczny, a z drugiej – stosunkowo lekki i przyjemny, zdecydowanie niemęczący, o ile czytelnik nie odbije się od samej konstrukcji historii oraz jej powolnego tempa.

Bo owszem, nie da się ukryć – „Woda na sicie” nie jest powieścią akcji. To raczej opowieść o kobiecie skrzywdzonej przez los, która naprawdę wiele w życiu przeszła, niż przygodowa historia o wielkich czynach. Na dodatek sam ton opowieści La Vecchii również należy raczej do poważnych. Nic zresztą dziwnego – w końcu za zarzucane jej zbrodnie grozi śmierć.

Nie tylko dla fanów fantastyki

Mam wrażenie, że ta pozycja spodoba się nie tylko fanom fantastyki. To historyczne fantasy osadzone w średniowieczu, opowiadające bardzo prawdziwą i – wbrew pozorom – wciąż aktualną historię. Występujące w niej elementy fantastyczne są jedynie tłem. Wprawdzie w opowieści bohaterki pojawiają się smoki, magiczne substancje i czary, ale równie dobrze można uznać, że La Vecchia zmyśla albo błędnie interpretuje otaczającą ją rzeczywistość (co nie byłoby niczym dziwnym, biorąc pod uwagę, jak zabobonną epoką było średniowiecze). Zwłaszcza że choć „wiedźma” niewątpliwie ma gawędziarski dar, to od początku lektury czytelnik odnosi wrażenie, że nie można jej historii bezgranicznie wierzyć.

„Woda na sicie” to naprawdę pięknie napisana książka, którą warto poznać. Mogę z czystym sumieniem przyznać, że to jedna z lepszych polskich powieści fantastycznych wydanych w tym roku, jakie dane było mi przeczytać. Naprawdę życzyłabym sobie, aby wszystkie książki wychodzące spod piór naszych rodzimych twórców były przynajmniej tak dobre jak powieść Brzezińskiej.

Opowiadam dalej, że wieczór, kiedy zobaczyłam smoka, był niezwykle ciepły i z migdałowców sypało się okwitłe kwiecie, gdy szliśmy przez błonie na przedmurzu wioski, odprowadzani obelgami dzieci vermigliani. Bo wiedzcie, panie, że nasi sąsiedzi nigdy nie przepuszczali okazji, by przypomnieć mojej matce, że jest jedynie grudką łajna przyczepioną do podeszew butów swych nabożnych i ciężko pracujących ziomków.

Fragment „Wody na sicie” Anny Brzezińskiej

Tytuł: Woda na sicie Apokryf czarownicy

Autor: Anna Brzezińska

Liczba stron: 352

Gatunek: historyczne fantasy

Wydanie: Literackie, Kraków 2018