Jak nie zostać magiem metalu?

XIX-wieczny Londyn. Ceony Twill pragnęła zostać magiem metalu. Ta ścieżka okazała się jednak dla niej zamknięta, a dziewiętnastolatka została przymuszona do szkolenia się w magii papieru. Wprowadza się do swojego nauczyciela, Emery’ego Thane’a, aby rozpocząć naukę.

„Papierowy Mag” mógł mnie zaskoczyć

Gdy „Papierowy Mag” Charlie N. Holmberg pojawił się na dużej promocji, wraz z innymi tomami cyklu, przez chwilę się wahałam, bojąc się, że ta książka okaże się kolejnym rozczarowującym spotkaniem z lekkim fantasy. Ciekawość jednak zwyciężyła i… muszę przyznać, że pierwsze wrażenie wcale nie było mylne, choć jednocześnie w pewnych aspektach jest to książka ciekawsza, niż zakładałam, że będzie. 

Początek niczym z animacji Disney’a

Powieść Holmberg przenosi czytelnika do XIX-wiecznego, magicznego Londynu, a przynajmniej do miejsca, które taki Londyn udaje. Miasto ani okres historyczny nie odgrywa w historii mocnej funkcji, przypominając kreacją świat z animacji Disney’a: niby mamy tu przeszłość, bohaterowie chodzą w innych strojach, niby pojawiają się pewne konwenanse społeczne, nieistniejące współcześnie, ale Ceony i tak ma dostęp do lodówki i frytkownicy. 

Nie tylko ta kwestia wygląda, jak wyciągnęta ze świata Disney’a. Powieść zaczyna się niezwykle „puchato”, niczym rasowe cozy fantasy. Ceony może i nie chce uczyć się magii związanej z papierem, ale podejmuję tę próbę i opisy działania tych czarów są naprawdę barwne i kreatywne. Jej nowy nauczyciel (z którym protagonistka głównie przebywa sam na sam) jest w stosunku do niej bardzo ciepły i miły, chociaż autorka od razu zarysowuje, że ma on pewną tajemnicę i coś, czego nie chcę protagonistce zdradzić. Ten początek był więc dość naiwny, jednak w ciepły sposób, który zachęcał mnie do lektury. Im dalej jednak brnęłam w tę niedługą powieść, tym było gorzej…

Jak wygląda struktura „Papierowego maga”? [Spoilery]

Struktura „Papierowego Maga” w teorii przypomina klasyczną powieść fantasy dla młodzieży, w której bohaterka uczy się, a następnie musi poradzić sobie z zagrożeniem, które pojawiło się na jej drodze. Często jest to jakaś podróż, przygoda, tajemnica do odkrycia. W tym przypadku Ceony musi uratować porwane serce nauczyciela i szukając go, trafia do jego wnętrza. 

I to nie tak, że w tym sercu pojawia się jakaś głębsza tajemnica fabularna do odkrycia. Autorka wykorzystuje tę podróż bohaterki do tego, aby wyłożyć czytelnikowi ekspozycję na temat świata, jego zagrożeń i przeszłości głównego męskiego bohatera. Jej celem zaś zdaje się… danie Ceony powodu, by zakochała się w swoim 11-lat starszym nauczycielu. 

Nie dość więc, że ta druga połowa książki nie jest wcale satysfakcjonująca dla takiego czytelnika jak ja to na dodatek jest dość problematyczna… i w tym przypadku chyba wiem, z czego to wynika.

To wpływa na wydźwięk powieści

Z mojej aktualnej wiedzy wynika, że Charlie N. Holmberg jest mormonką, czyli członkinią Kościołu Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich (LDS). Tak się składa, że w ostatnim czasie zainteresowałam się tematem, głównie dzięki kanałowi na Youtube, prowadzonym przez byłą mormonkę, Alyssę Grenfell.

LDS ma swoje serce w Utah, skąd pochodzi pisarka. Choć wyznwacy tej wiary chcą uchodzić za chrześcijan to w praktyce nie wierzą oni w Trójcę Świętą, za to uważają, że każdy wierzący i przestrzegający reguły mormon dostanie po śmierci swój własny wszechświat.  Mormoni mają również dość tradycyjne podejście do koncepcji rodziny, a także przestrzegane przez członków zasady, takie jak nieoglądanie brutalnych scen w filmach, niepicie alkoholu i kawy czy nieprzeklinanie. A przy okazji… bardzo lubią Disney’a. Z tego co mi wiadomo, studenci z uniwersytetu zarządzanego przez władze ich kościoła regularnie oglądają wieczorami animacje. 

Jak więc można się domyślić: wierząca i praktykująca mormonka żyje w nieco innym świecie, niż przeciętny Polak. I to w „Papierowym Magu” naprawdę widać.

Jak mormonizm autorki wpływa na „Papierowego Maga”? [Spoilery]

Wydawałoby się, że są to drobnostki, jednak jeśli ktoś zna podstawy doktryny i zwyczajów mormonów, szybko zacznie zauważać to w jej powieści, bo Holmberg wcale się z tym nie kryje. 

Ceony Twill trafia do domu mężczyzny, który jako jeden z niewielu magów papieru na pewno nie jest ubogi i prawdopodobnie stać go na zatrudnienie gosposi. Ale takowej nie ma, więc gdy bohaterka staje się głodna, zaczyna gotować. Emery Thane pojawia się na horyzoncie, a protagonistka oferuje mu jedzenie. Rozmawiają krótko na temat przygotowywania posiłków. Thane twierdzi, że uczennica nie musi gotować. Ona mówi, że chce i będzie; potem ustalają, że będzie robić też zakupy.

„Papierowy Mag” udaje, że nie jest romansem, chociaż w praktyce to wokół tego tematu kręci się powieść… tylko w sposób mocno Disney’owski. Nikt się tu nie całuje i nie wyznaje sobie uczuć, jednak protagonistka bezustannie myśli o swoim nauczycielu. Pod koniec zaś ma wizje, w której widzi siebie jako matkę jego dzieci.

To również jest niezwykle typowe dla mormonów. W tej religii głęboko wierzy się w to, że Duch Święty przekazuje realne wizje głęboko wierzącym. Podobno typowym podrywem wielu mężczyzn jest powiedzenie dziewczynie, że hej, miałem wizje, że będziesz moją żoną. Holmberg po prostu wplotła to w powieść fantasy, w której to faktyczna wizja.

Mormońska (i bardzo problematyczna) jest również relacja głównych bohaterów.

Ceony i Emery nie powinni być razem [Spoilery]

Emery ma około 30 lat, Ceony jest od niego o 11 lat młodsza. Ma nad nią władzę w każdym możliwym aspekcie, a wiek to najmniejszy z jego problemów. Nie tylko jednak sama władza jest problematyczna. Przejdźmy jednak krok po kroku po tym, co sprawia, że ta relacja jest problematyczna:

• Emery jest bogaty; zasponsorował protagonistce naukę, o czym dowiadujemy się, gdy bohaterka przybywa do jego domu. Narracja i Ceony uznają to za słodkie i nie przejmują się tym, że mężczyzna nie chce wyjawić, dlaczego to zrobił;
• Emery jest nauczycielem Ceony; to sprawia, że stoi do niej w relacji władzy. Mało tego, protagonistka ledwo stała się dorosła. To nie jest relacja doktorant-młody doktor, a relacja studentka pierwszego roku-młody doktor. Przez sam ten fakt bohater nie powinien nawet próbować się zbliżyć do Ceony w roli innej, niż nauczycielskiej;
• Emery jest zauroczony w Ceony od dawna i jej o tym nie mówi; jednocześnie bierze ją pod swój dach, jest dla niej miły i wyjątkowo ciepły. Nie próbuje traktować jej oschle, nie próbuje jej odepchnąć i wyznaczyć zdrowych granic;
• Emery nie mówi Ceony o zagrożeniach, jakie mogą na nia czyhać. Nic nie wskazuje na to, by odpowiednio zabezpieczył swój dom;
• Ceony i Emery znają się może tydzień, nim bohaterka ma wizję ich wspólnej przeszłości i jest po uszy zakochana w swoim nauczycielu.

Narracja zaś bezustannie romantyzuje te wszystkie zachowania, przedstawiając je jako słodkie i urocze. Nie ma momentu, w którym bohaterka pomyślałaby, że z nauczycielem to może nie przystoi i ona zachowa dystans. Nie ma pomiędzy nimi rozmowy na temat ich ról i tego, jak powinni się traktować. Wszystko jest zawieszone w niby-przytulnym klimacie, w którym nikomu nie ma prawa stać się krzywda, mimo że wszystko w tej sytuacji krzyczy: to wielka czerwona flaga. 

Czy „Papierowy Mag” ma dobry system magiczny?

To, czego tej powieści odmówić nie można, to pomysłu na system magiczny. Holmberg na początku buduje historię w sposób raczej baśniowy, niewymagający mocnego wgłębiania się w magię i jej mechanikę. Jest on wystarczająco wiarygodny i kreatywny, żeby dobrze wpisywał się w historię utrzymaną w duchu cozy fantasy. 

Choć w tym świecie istnieją magowie od różnych materiałów, z przyczyn oczywistych narracja skupia się na opisywaniu magii papieru. Ta działa na bazie origami, ale nie tylko; Ceony może dosłownie tworzyć widoczne dla innych hologramy, czytając książki. Bo wszak skoro to papier to ma nad nim władzę.

W drugiej połowie powieści autorka sięga po mocno absurdalne motywy, które przypominają bardziej weird fiction niż klasyczne fantasy. Ceony DOSŁOWNIE chodzi po sercu Emery’ego, przy okazji przeglądając jego wspomnienia. Narracja zaś nie wyjaśnia w sensowny sposób tego, jak to ma się do faktycznie istniejącej w tym świecie magii. Czytając, miałam więc poczucie, że zasady zasadami, ale to Holmberg jest autorką, to jej świat i ona będzie sobie w nim robiła co chce i kiedy chce. A to niestety nie jest sposób na tworzenie czystych gatunkowo powieści fantasy.

Jak wydany jest „Papierowy Mag”?

Samo polskie wydanie „Papierowego Maga” na pierwszy rzut oka wydaje się naprawdę ładne. Twarda oprawa ze wstążką i elegancką okładką przyciąga wzrok. Szybko jednak okazuje się, że liczne posrebrzenia zaczynają się zdzierać. Książka jest też klejona, a nie szyta, co oznacza, że będzie mniej trwała, niż np. książki klejono-szyte.

Wewnątrz znajduje się minimalistyczna, ale ładna wyklejka, taka sama z obydwu stron. Tekst wewnątrz jest dość duży, łatwy i wygodny w odbiorze. Papier ma żółty kolor. Wnętrze posiada drobne elementy ozdobne, np. papierowe serca, oddzielające konkretne segmenty albo czarne strony rozdzielające nowe rozdziały, jednak nie zawiera ilustracji. 

Czy warto sięgnąć po „Papierowego Maga”?

„Papierowy Mag” nie jest książką trudną w odbiorze. Styl autorki jest raczej prosty, czyta się go płynnie. Zwłaszcza początek tej powieści sprawia wrażenie przyjemnego cozy fantasy. Wydaje mi się więc, że wielu czytelnikom szukających lekkiej lektury ta książka po prostu ma szansę się spodobać. Zwłaszcza jeśli ktoś lubi historie stawiające na relacje romantyczne i nie przeszkadza mu, jeśli te są potencjalnie toksyczne, o ile są przedstawiane jako słodko-miła i nierealistyczna fantazja.

Jeśli jednak ktoś szuka naprawdę dobrze zbudowanego świata, narracji świadomej tego, co tworzy, zarówno pod kątem uniwersum, bohaterów jak i relacji, a także jeśli czytelnikowi zależy na faktycznej, realnej i dobrze napisanej przygodzie to po prostu tego w powieści Charlie N. Holmebg nie znajdzie. 

Tytuł: Papierowy mag

Tytuł serii: Papierowy mag

Numer tomu:1

Autor: Charlie N. Holmberg

Liczba stron: 232

Gatunek: cozy fantasy, romantasy

Wydanie: Kobiece, 2020

Jak będzie wyglądać nowe wydanie „Death Note”?

Nowe wydanie będzie swoistym 2w1: każdy numer będzie zawierał dwie części mangi ze starego wydania. To tzw. „Death Note Black Edition” w wersji polskiej. Pierwszy tom będzie miał około 380 stron komiksu oraz format A5. Manga posiada nowe ilustracje okładkowe oraz będzie dostępna z barwionymi, czarnymi brzegami. Wewnątrz znajdą się również dodatkowe, kolorowe strony. Reedycja będzie miała poprawione tłumaczenie oraz korektę.

Wydanie publikuje J.P.Fantastica, oryginalny polski wydawca mangi „Death Note”. Piereszy tom tej mangi w Polsce ukazał się w 2007 roku. W tym momencie cała seria jest wciąż dostępna, choć w limitowanej liczbie księgarni. Wznowienie jest związane z 30-leciem wydawnictwa.

Edycja limitowana „Death Note” dostępna tylko w przedsprzedaży

Nowe wydanie ukaże się w dwóch wersjach. Miękka oprawa wejdzie do stałej sprzedaży, jednak twarda, limitowana edycja, jest dostępna wyłącznie w przedsprzedaży. Wydawca nie poinformował jednak do kiedy bedzie zbierał zamówienia na tę wersję mangi.

Wersja limitowana jest dostępna w przedsprzedaży w cenie 59,40 zł. Po 22 września wzrośnie ona do 66 zł. W cenę wliczona jest również wysyłka. Miękka oprawa jest dostępna w dokładnie tej samej cenie.

Czym jest „Death Note Black Edition”?

To wydanie zbiorcze, które po raz pierwszy ukazało się nakładem VIZ Media; pierwszy tom miał swoją premierę w 2010 roku, a w sumie ukazało się ich 6 zamiast 12, które miała standardowa wersja mangi. Co ważne, nie jest to oryginalna, japońska wersja. Została przygotowana na rynek anglojęzyczny.

O czym jest „Death Note”?

To klasyczna już historia, znana wielu fanom mangi i anime. Opowiada historie Lighta, który odnajduje zrzucony na Ziemię Notatnik Śmierci. Szybko odkrywa, że po wpisaniu do niego imienia i nazwiska osoby powoduje jej śmierć. Gdy młody mężczyzna zaczyna wymierzać swoją własną sprawiedliwość, na jego trop wpada ekscentryczny detektyw o pseudonimie L.

To historia, którą można uznać za swoiste urban fantasy. Doczekała się nie tylko wersji anime i japońskich ekranizacji, ale również amerykańskiej ekranizacji filmowej. Film produkcji Netflixa z 2017 roku nie został jednak dobrze przyjęty przez publikę.

Materiał powstał bez współpracy z wydawnictwem. Pierwsze zdjęcie przedstawia mockup książki. Druga grafika została udostępniona przez wydawcę.

Vesper wyda Robin Hobb i to niedługo!

„Uczeń skrytobójcy”  pojawi się w Polsce na początku 2027 roku, a prace nad nowym wydaniem już trwają. Prawdopodobnie czytelnicy doczekają się nowego tłumaczenia.

Jednak jeszcze w 2026 roku mają ukazać się dwie inne książki autorki. Wydawca informuje, że ma w planach wydać cały dorobek Robin Hobb, a jej książki ukażą się jako odrębna seria wydawnicza.

Fani rozważali to już wcześniej

Dwa tygodnie wcześniej wydawnictwo Vesper poinformowało w swoich mediach społecznościowych, że niedługo ogłosi nowego twórcę w swoich szeregach. Przekazało też do informacji kilka ciekawostek na jego temat, taki jak np. informacja o tym, że debiutanckie opowiadanie tej osoby opowiadało o wielorybach, że pisała ona scenariusze do gier RPG, szyje kołdry, pisze bez konspektów i nie boi się krzywdzić swoich bohaterów. Fani znający twórczość Robin Hobb zaczęli komentować, domyślając się, że chodzi właśnie o nią.

Kim jest Robin Hobb?

Robin Hobb urodziła się w 1952 roku i tak naprawdę nazywa się Margaret Astrid Lindholm Ogden. To amerykańska pisarka, która jest najbardziej znana z „Realm of the Elderlings”, cyklu rozpoczynającego się od powieści „Uczeń skrytobójcy” z 1995 roku. Urodziła się w Kaliforni, chociaż dorastając, spędziła dużo czasu na Alasce, gdzie jej rodzina wychowywała pół-wilka. Do dziś ma pod swoją opieką liczne zwierzęta, w tym stado psów.

Hobb nie miała szczęścia do polskich wydawców

Twróczość Robin Hobb ukazywała w Polsce się dotychczas nakładem dwóch wydawcnitw: Prószyński i S-ka, a także wydawnictwa Mag. To ostatnie w ostatnich latach miało wznosić jej książki. Wydawca dzielił się nawet projektami okładek Dominika Brońka. Publikacja jednak nie doszła do skutku.

Do tej pory wciąż na wydanie w języku polskim czeka wiele powieści Robin Hobb, w tym np. cykl „Windsingers”.

Czy tym razem się uda?

Wydawnictwo Vesper słynie z tego, że wydaje swoje powieści w sposób ładny, choć niedostępny w formie e-booków. Ich książki zazwyczaj posiadają twarde oprawy, a często również ilustracje. To sprawia, że jestem pozytywnie nastawiona do nowych wydań, choć mam nadzieję, że tym razem wydawca zdecyduje się na szyto-klejoną oprawę. Wydaje mi się, że fani Robin Hobb mogą być optymistyczni. Nawet jeśli Vesper nie wyda wszystkich książek autorki to w tym momencie nawet wydane w Polsce powieści są już trudno dostępne.

Wpis powstał bez współpracy z wydawnictwem. Zdjęcie autorki pochodzi z Wikimedia Commons.

Polityczne intrygi w kupieckim mieście-państwie

Navola to miasto-państwo kupieckie, w którym od kilku pokoleń rządzi jeden, potężny ród bankierów. Jego jedynym dziedzicem jest Davico di Regulai. Chłopak od najmłodszych lat obserwuje ojca i polityczne intrygi. Zafascynowany posiadanym przez jego rodzinę okiem smoka pewnego dnia próbuje go dotknąć.

Piękna powieść snuje się powoli

Paolo Bacigalupi to pisarz, który towarzyszy mi od lat. Przeczytałam wszystkie jego powieści wydane w Polsce. „Navola” zaś to jego pierwsza powieść fantasy, odchodząca trochę od typowo poruszanej przez niego tematyki związanej ze zmianami klimatycznymi. To jednak nie jest w żadnym razie jej wada. Ta historia o potężnym mieście-państwie pełnym politycznych intryg to pięknie napisana i spokojnie snujaca się (przynajmniej na początku) powieść high fantasy, rozpoczynająca dłuższy cykl.

Przez dosłownie pierwsze trzysta stron w „Navoli” nie ma dużej ilości akcji. Świat obserwujemy oczami Davico, którego poznajemy już jako małego chłopca. To miłe i szczere dziecko, które kocha swojego psa i uwielbia konie. Chłopak z zainteresowaniem przygląda się pracy ojca i pozwala nam odkryć świat przez swoją perspektywę. Ta kwestia jest tu kluczowa – narrator nie jest osobą obiektywną i ma to jak najbardziej znaczenie w całości historii. To jeden z niewielu przypadków w literaturze, które znam i w których ta pierwszoosobowa perspektywa NAPRAWDĘ ma znaczenie, i to wcale nie dlatego, że protagonista na końcu okazuje się mordercą. 

Sprawdź recenzje innych książek high fantasy: „Więcej niż zło” | „Wszystko pochłonie morze” | „Lodowy smok”

„Navola” jest napisana niezwykle sprawnie

„Navola” napisana jest językiem pięknym, płynącym, dobrze brzmiącym, choć jednocześnie nie nazbyt wymyślnym czy artystycznym. Bacigalupi klarownie wykłada świat i panujące w nim zasady. Nie przekłada artyzmu ponad zrozumienie czytelnika, dlatego choć ta powieść ma wyższy punkt wejścia niż zupełnie lekkie fantasy to dalej dobra literatura rozrywkowa. Warto podkreślić, że autor naprawdę się nie śpieszy. Powoli ustanawia świat i daje czytelnikowi czas, by w pełni zrozumiał pionki na szachownicy i ich rozkład, co będzie kluczowe dla dalszej części powieści. Jeśli jednak ktoś nie przepada za spokojnie snującymi się historiami to na tę należy uważać.

Niczym połączenie Robin Hobb i Georga R. R. Martina

Przez swoją formułę ta powieść high fantasy przypomina mi trochę „Ucznia skrytobójcy”. Jest mniej baśniowa od książki Robin Hobb, ale i tu, i tu mamy młodego bohatera związanego z bogatym rodem, którego obserwujemy od najmłodszych lat i poprzez którego musimy zrozumieć świat przedstawiony. Obydwa cykle rozpoczynają się nieśpiesznie, a przy okazji w obydwu pewną rolę pełnią smoki.

A no właśnie, smoki. Te w uniwersum wykreowanym przez Bacugalupiego istnieją czy też dawniej istniały. Rodzina  di Regulai ma w swojej kolekcji wyjątkowy artefakt, oko prawdawnego dmoka, który pomaga im zbudować swoją pozycję. Warto jednak nadmienić, że poza nim przez lwią część książki nie ma tu za bardzo elementów magicznych, a sam przedmiot pojawia się początkowo raczej sporadycznie. Narracja wyraźnie informuje nas o jego istnieniu, ale tak naprawdę nabiera on znaczenia dopiero z czasem. 

Ta mała ilość magii, mocny realizm powieści oraz duża ilość intryg politycznych kojarzy mi się zaś z „Pieśnią lodu i ognia” Martina, ale w porównaniu „Navola” jest powieścią ładniej napisaną, spokojniej rozwijającą się i skupioną tylko na jednej perspektywie. 

Ta narracja pierwszoosobowa ma znaczenie! [Spoilery]

Z powodu charakteru powieści i jej spokojnego początku niełatwo jest powiedzieć o niej coś więcej bez spoilerów, dlatego tu przechodzimy właśnie do SPOILEROWEJ części tego tekstu (choć bez nadmiernych detali). Jak już pisałam wcześniej: „Navola” nie bez powodu jest napisana w narracji pierwszoosobowej. Autor wrzuca nas do świata pełnego intryg politycznych, ale obserwujemy go z perspektywy początkowo dziecka. Davico jest zaś dobrym, ale trochę rozpieszczonym, młodym szlachcicem, który jest przekonany, że rozumie otaczający go świat. Tyle że… cóż, no wcale nie. Dlatego to książka, która może łatwo „wrobić” czytelnika w to, że już rozumie, co autor miał na myśli, a potem zagrać mu na nosie. Bacigalupi jest w tym naprawdę bardzo sprawny.

„Navola” sprawnie przedstawia pełnowymiarowe relacje [Spoilery]

Jest też sprawny w kreowaniu kompleksowych, pełnowymiarowych postaci oraz relacji pomiędzy nimi. Relatywnie szybko poznajemy w powieści Celię, rok starszą od głównego bohatera dziewczynę, której rodzina zostaje zniszczona przez di Regulaich, wysłana poza miasto, a ona sama pozostaje w rodzinnym domu Davico jako zabezpieczenie ich posłuszeństwa. Ojciec chłopaka dba o jej edukacje oraz traktuje ją z szacunkiem. Ma jednak ku temu oczywiście powód. 

Davico, jako młody i naiwny chłopiec, szybko zaczyna nazywać Celię siostrą i traktuje ją jak równą sobie. Z nią związane jest też jego pierwsze zauroczenie, którego opisów w „Navoli” nie brakuje, ale jednocześnie jest w pełni uzasadnione i zrozumiałe; to w końcu młody, dorastający chłopak. Bacigalupi przedstawia tę kwestię dość realistycznie i wiatygodnie, ale widać, że ma w tym jakiś cel; to nie jest pisanie romansu dla samego romansu. W każdym razie, jak czytelnik może sobie wyobrazić: Celia wcale siostrą Davico nie jest i to jeden z punktów zapalnych w powieści, naprawdę pięknie rozegany. Ich relacja, jak i sama droga tej bohaterki jest czymś naprawdę ciekawym w obserwowaniu. 

Już dawno się tak nie wciągnęłam

Czytałam tę książkę ponad miesiąc. Niestety, trafiła na moment, w którym nie miałam za bardzo czasu, by usiąść do takiej „kobyły”, która wymaga sporej dawki skupienia w trakcie, a która również rozpędza się bardzo powoli. Gdy już ją  czytałam, miałam ochotę to kontynuować, nie nudziłam się, ale wracając, miałam pewne opory. Wiedziałam, że będąc zmęczoną po innych zadaniach, nie będę mogła poświęcić „Navoli” odpowiedniej uwagi. Jednak pod koniec byłam już zupełnie wkręcona i przyznaję, już dawno nie czekałam tak bardzo na moment, kiedy W KOŃCU będę mogła usiąść i zacząć czytać książkę. To naprawdę unikatowa i pięknie napisana powieść high fantasy; nie mamy zbyt wielu takich na naszym polskim rynku.

Realistyczne podejście, trudne tematy, piękna powieść fantasy

Z powodu spokojnego rozbiegu wiem, że to nie jest książka dla każdego. Warto też mieć świadomość tego, że nie mamy tu doczynienia z popularnym obecnie cozy fantasy. Bacigalupi nie epatuje niepotrzebnie przemocą, a przedstawiana przez niego rodzina jest szlachecką mafią, przez lwią część czasu działającą w białych rękawiczkach i nie pokazującą krzwdy naszemu protagoniście. Ale jednak dalej jest swoistą mafią tego świata i jeśli trzeba, sięga po broń, zaś inne rody nie pozostają jej dłużne. 

To powieść dość realistyczna, opisująca często trudne tematy. Nie boi się tematyki związanej z torturami, a kiedy trzeba opisać trupy po prostu to robi. Sam klimat „Navoli” określiłabym jako elegancki, włoski, ale też raczej epicko smutny; to nie jest typowa powieść przygodowa z radosną drużyną w roli głównej. I jeśli komuś taki klimat, połączony ze spokojnie snującą się opowieścią odpowiada to myślę, że istnieje duża szansa, że w książce Bacigalupiego się zakocha. Osoby szukające szybkiej, warkiej akcji i bardzo lekkiego języka mogą się od niej jednak odbić. 

Jak wydana jest „Navola”?

„Navola” ma twardą, klejoną oprawę i wymiary typowe dla książek wydawnictwa Vesper; stoi równo na półce razem z pozostałymi i nie wyróżnia się formatem. Ma malowane brzegi oraz wyklejki (na przodzie i tyle takie same). Wewnątrz nie ma dodatkowych ilustracji, a tekst jest dość mocno „ściśnięty”, font zaś stosunkowo mały.

Tytuł: Navola

Autor: Paolo Bacigalupi

Tłumaczenie: Maciej Grabski, Maria Grabska-Ryńska

Liczba stron: 672

Gatunek: high fantasy

Wydanie: Wydawnictwo Vesper, 2025

Sprawdź recenzje innych retellingów: „Wicked. Życie i czasy Złej Czarownicy z Zachodu” | „Baśń o wężowym sercu” | „Moja Jane Eyre”

Co działo się nim w Nibylandii pojawiła się Wendy?

Nim w Nibylandii pojawiła się Wendy, Piotruś Pan miał jednego prawdziwego przyjaciela. Kuba towarzyszył mu przez lata, kochając go niczym brata i szanując jego rolę lidera. W którymś momencie coś się jednak zmieniło, chłopiec dorósł i stał się największym wrogiem Piotrusia. Kim był Kapitan Hak i jaka jest prawdziwa twarz wiecznego chłopca?

Autorka nie szczędzi czytelnikom okrucieństw

Tematy związane z dziećmi i okrucieństwem względem nich nie są proste. A Christina Henry w swoim „Koszmarze w Nibylandii” tego czytelnikowi wcale nie szczędzi. To moje czwarte już spotkanie z twórczością tej autorki, choć dopiero drugie w innym świecie. Wcześniej zapoznałam się z jej serią o Alicji, do której mam pewną słabość. Muszę jednak przyznać, że koniec końców ta historia – choć wcale nie zła – podobała mi się chyba gorzej.

Dla jasności, do tej pory nie poznałam jeszcze oryginalej historii Piotrusia Pana. Znam ogólne motywy, zwłaszcza że mam już za sobą retelling, czy raczej swoistą kontunuację tej powieści w wykonaniu Jakuba Ćwieka, ale nigdy nawet nie oglądałam ekranizacji. Dlatego nie mam nawet jak odnosić się sensownie do powieści Barriego.

„Koszmar w Nibylandii” jest zgrabnie poprowadzony

„Koszmar w Nibylandii” czyta się naprawdę lekko. W języku Henry nie ma zbyt dużego ciężaru. Autorka pisze raczej wprost, choć potrafi budować mroczniejszo-baśniowy klimat opowieści. Powieść napisana jest w całości z perspektywy Kuby, który opowiada czytelnikowi swoją historię jako osoba dorosła, cofająca się wspomnieniami w przeszłość. 

Henry prowadzi historię dość zgrabnie; widać, że ma już wprawę i że nie jest to jej piersze rodeo. Jednocześnie serwuje czytelnikowi historię raczej prostą, nie wchodzącą głębiej w jakieś niuanse pomiędzy bohaterami czy jakąś głęboką psychologię. Stoi z tym trochę w opozycji do twórczości T. Kingfisher, która również tworzy mroczne retellingi (nie tylko baśni), ale bardziej zwraca uwagę na to, co dzieje się z głowami jej bohaterów.

Jak przedstawiony jest Piotruś Pan?

Z tego też powodu mam poczucie, że „Koszmar w Nibylandii” ma pewien problem z odpowiednim przedstawieniem Piotrusia Pana. Ten jest w tej powieści psychopatycznym dzieckiem, który ma coś dostać, bo chce to dostać. Nie liczy się ze zdaniem innych i robi wszystko tylko w celu własnego zadowolenia. Jest okrutny i wymaga od swoich chłopców, aby robili rzeczy realnie głupie.

Rozumiem, że ekipa w Nibyladnii to chłopcy poniżej trzynastego roku życia. Rozumiem też, że takie dzieciaki często są naiwne i mogą iść ślepo za słowami lidera. Tyle tylko, że Piotruś w żadnym momencie trwania powieści nie pokazuje, że takim charyzmatycznym liderem jest. Jego rozkazy są pozbawione logicznego sensu, co Kuba cały czas zauważa, za to nie zauważając wcale pozytywnych cech swojego dawnego przyjaciela. 

Owszem, ta historia jest opowiadana z perspektywy dorosłego już Kapitana Haka. Ale o ile on regularnie wspomina, że kochał Piotrusia to raczej nie tłumaczy co takiego w nim kochał. Raczej: kochał go mimo tych wszystkich bzdur, które wieczny chłopiec wymyślał. I tego zdecydowanie mi zabrakło w jego kreacji. 

To dość krawa powieść dark fantasy

Jednocześnie „Koszmar w Nibylandii” jest powieścią dość krwawą. Piotruś naprawdę nie podejmuje dobrych decyzji i w tej historii nie brakuje śmierci. Narracja może nie rozpisuje z wielkimi detalami rozbryzgów krwi i sposobów, w jaki odchodzą bohaterowie, ale jednak pokazuje emocjonalną stronę tej sytuacji. Ponadto tu cały czas chodzi o dzieciaki, które odchodzą, nim miały szansę dorosnąć. I dlatego ostrzegam: osoby szczególnie wrażliwe na takie tematy powinny na ten tytuł uważać.

„Koszmar w Nibylandii” nie zostaje na dłużej

Nie mam poczucia, że autorka czymś mnie zaskoczyła w tej powieści. Nie mam też wrażenia, że „Koszmar w Nibylandii” zostawił po sobie coś więcej. Nie znalazłam tu chyba niczego, co zostałoby ze mną na dłużej. To powieść, która jest poprawnie napisana, którą czyta się szybko, w której nie brakuje akcj. Jest jednak naprawdę prosta fabularnie i brakuje w niej jakiegoś elementu, który wychodziłby poza ramy przeciętności. 

Jednocześnie powieść porusza tematy raczej trudne i nieprzyjemne, nie pozostawiając po sobie tego przyjemnego momentu na koniec, kiedy wiesz, że bohaterowie sie wycierpieli, ale w sumie to wyszło na ich i możemy im pogratulować. To wszystko sprawia, że „Koszmar w Nibylandii” nie zostanie ze mną raczej na dłużej i pewnie szybko uleci mi z pamięci. 

Jeśli jednak jest tu ktoś, kto bardzo lubi Piotrusia Pana albo lubuje się w mroczniejszych retellingach. Albo ktoś, kto po prostu przepada za historiami, w których poleje się trochę krwi, a bohaterowie będą się co jakiś czas tłukli, prowadzeni prostą fabułą. Może ktoś, kto po prostu szuka lekko napisanej, jednotomowej lektury na wieczór. Te wszystkie osoby (których jest pewnie więcej niż mi się wydahe) pewnie odnajdą w „Koszmarze w Nibylandii” coś dla siebie i w takiej sytuacji warto dać tej powieści szansę. 

Jak wydany jest „Koszmar w Nibylandii”?

„Koszmar w Nibylandii” jest książką klejoną, wydaną w twardą oprawie. Posiada wyklejki zarówno na przedniej części, jak i tylnej. Okładka sprawia wrażenie pokrytej warstwą soft touch. Wewnątrz książki znajduje się kilka, czarno-białych ilustracji. Tekst wewnątrz ma stosunkowo duży font oraz w miarę dużo światła.

Tytuł: Koszmar w Nibylandii

Autor: Christina Henry

Tłumaczenie: Lesław Haliński

Liczba stron: 316

Gatunek: dark fantasy, retelling

Wydanie: Vesper, 2025

O czym ma być nowa książka Krzysztofa Piskorskiego?

Według informacji udostępnionych przed wydawcę, „Osnowa” ma trzymać w napięciu. To książka o grupie przyjaciół, którzy ryzykując życiem, mają naprawić to, co zepsuli. Ma być to również opowieść o tym, jak społeczeństwo jest rzeźbione przez mity i wielkie historie, łącząca kilka różnych gatunków literackich.

Główni bohaterowie w latach 90. odkryli przejście do baśniowej Złotej Doliny. Wyruszyli w piątkę, wrócili w czwórkę. Po latach łączy ich jedynie poczucie winy oraz pewna ksiażka. Gdy dociera do nich znak, którego mieli już nie dostać, postanawiają wrócić. W tym czasie obserwowani są przez Siódemkę, nieśmiertelnych strażników wzorów, które narodziły się wraz z pierwszymi słowami ludzkości.

Kim jest Krzysztof Piskorski?

Osoby, które nie śledzą polskiego fandomu i literatury fantasytcznej od przynajmniej kilku lat mogą już go nie pamiętać. Krzysztof Piskorski to polski pisarz, nagrodzony kilkukrotnie Nagrodą Fandomu Polskiego im. Janusza A. Zajdla oraz Nagrodą im. Jerzego Żuławskiego. Otrzymał również nagrodę Europejskiego Stowarzyszenia Science Fiction dla obiecującego młodego twórcy. Krzysztof Piskorski jest związany również z tworzeniem gier planszowych.

Na swoim koncie ma już dziewięć powieści; „Osnowa” będzie dziesiątą. Do tej pory w jego twórczości pojawiała się m.in. historia algernatywna, steampunk, czy klasyczne high fantasy, którym debuitował, wydając w Runie cykl „Opowieści Piasków”.

Czy warto czekać na „Osnowę”?

„Osnowa” to pierwsza powieść Krzysztofa Piskorskiego od 2016 roku. Po 2018 roku autor praktycznie przestał udzielać się w fandomie, skupiając się m.in. na pracy w branży gier bez prądu. Po takim czasie jestem przede wszystkim bardzo ciekawa tego, jak po latach nie tylko odbiorę jego twórczość, ale również jak i w którą stronę rozwinął się Piskorski pod względem warsztatu. Premiera jest jednak dopiero przed nami i obecnie trudno stwierdzić, czy powieść, która ma ukazać się 9 września jest powieścią, na którą warto czekać.

Na jaką książkę zapowiada się „Osnowa”?

Gdybym miała oceniać, powiedziałabym, że po „Osnowie” możemy spodziewać się raczej książki rural fantasy, być może w jakiś sposób osadzonej w polskiej (lub nie tylko polskiej) historii. Sam opis kojarzy mi się również z powieściami grozy Stephena Kinga, dlatego nie zdziwiłabym się, gdyby nowa powieść Krzysztofa Piskorskiego była horrorem, lub też trzymała w napięciu, niczym dobry horror. Sam wygląd okładki budzi we mnie skojarzenia związane z lasem i druidami, dlatego zastanawia mnie, czy Piskorski sięgnie po system magiczny związany z lasem i siłami przyrody.

Materiał powstał bez współpracy zewnętrznej. Wizualizacja książki została przygotowana na bazie dostępnych w sieci materiałów. Grafika promocyjna została udostępniona przez wydawnictwo Literackie na ich stronie internetowej.

Sprawdź również recenzje innych książek high fantasy: „Virion. Zamek” | „Dom między chmurami” | „Zakon Drzewa Pomarańczy” 

Zielarz, żołnierz, tancerka i dzikus

Starszy, wędrowny zielarz przybywa do niewielkiej wioski. Poznaje tam kalekiego żołnierza, a także tajemniczą tancerkę od której bije magia. W okolicy grasują zaś rządne krwi plemiona. Jeden z ich przedstawicieli jest dobrze znany młodemu żołnierzowi.

Czy „Więcej niż zło” to niezauważona perełka?

Lubię dawać szansę nowym, polskim autorom. Tym razem dałam ją debiutantce, Ewelinie Stefańskiej. Jej powieść ukazała się nakładem Fabryki Słów w 2022 roku i mimo zapowiedzi kontynuacji, nigdy się jej nie doczekała. To prawdopodobnie dlatego udało mi się kupić „Więcej niż zło” na wyprzedaży. Wyprzedaż nie oznacza jednak złej książki, a częściej powieść, której sprzedaż nie zadowoliła wydawcy. Czy jednak jest to jedna z niezauważonych perełek? Niestety, wydaje mi się, że… niekonieczne. Do tego jednak przejdziemy później.

Czym z założenia jest „Więcej niż zło”?

Zacznijmy od tego, że sama historia wydaje mi się raczej typowa dla Fabryki Słów. „Więcej niż zło” to z założenia lekka powieść fantasy z przygodami. Przy tym raczej „męska” w odbiorze. Nie ma tu zbyt wielu kobiet jako bohaterek, sama tematyka jest raczej surowa, tak samo jak bohaterowie. To nie jest przypadek „Siewcy wiatru” Kossakowskiej, gdzie widać było, że Daimon czy inni bohaterowie są trochę tworzeni po to, by czytelniczki mogły wzdychać do ich długich czy kolorowych włosów albo uwielbiać ich magiczne zwierzątka/niebiańskie bestie. 

To autorce wychodzi!

Autorce mniej więcej wychodzi kreacja bohaterów. Wiadomo, kto tu jest kim i kiedy zmieniają się perspektywy. Zwłaszcza starszy zielarz oraz żołnierz to postacie, które są w miarę wyraziste. Same, pojedyncze zdania, też nie brzmią źle. Są co do zasady poprawne. Obawiam się jednak, że na tym kończą się dla mnie zalety tej powieści.

Trudno określić, o co w tym wszystkim chodzi

Nie wiem, w jaki sposób Stefańska to zrobiła, ale mimo w miarę dobrze rozpisanych bohaterów i wydawałoby się płynnego języka trudno połapać się, o co w ogóle w tej powieści chodzi. „Więcej niż zło” osadzone jest w JAKIMŚ świecie fantasy, ale jeśli miałabym wskazać, jakimi klimatami się inspirowała to trudno będzie mi to określić. Nie ma tu również sensownie podanego systemu magicznego czy nawet jakiś wskazówek. Trudno też określić, jak wygląda ten świat dookoła. Postacie przebywają głównie na jakiejś wsi i w okolicach, ale mimo że mówi się o jakiejś wojnie czy jakimś władcy to osobiście nie umiem sobie zwizualizować tego świata i zrozumieć, jakie tak naprawdę niebezpieczeństwa czyhają na bohaterów.

A co z fabułą? Właściwie to dokładnie to samo: naprawdę nie mam pojęcia, o co w tej historii chodziło. Tak, nie brakuje tu akcji. Ktoś ginie, ktoś się goni, ktoś się bije, ktoś ma dramatyczną scenę. Tu tancerka-wiedźma chce kogoś oszukać, tu zielarz broni pana żołnierza i DZIEJE SIĘ, ale… to wszystko jakoś nie łączy się w całość. „Więcej niż zło” czyta się jak zlepek randomowych scen z tymi samymi bohaterami, a nie konkretną opowieść.

Najpierw wydawało mi się, że będzie to jakiś rodzaj kryminału. Potem doszły do tego jakieś okoliczne plemiona, które nie mam pojęcia, co w ogóle tu robią, potem okazało się, że zbliża się wcześniej wspomniana już wojna itd. itp., a to wszystko na fabrycznych +400 stronach, które np. Vesper pewnie wydałby na dwustu. 

Chciałabym móc powiedzieć, co się tu fabularnie stało, co nie zagrało, a co może jednak trochę tak, ale… ja naprawdę nie wiem, co Stefańska miała na myśli, pisząc tę historię.

Jak wydana jest książka „Więcej niż zło”?

Powieść Stefańskiej jest wydana w typowy dla Fabryki Słów sposób. To miękka oprawa ze skrzydełkami oraz złoceniami na tytule oraz części ozdobnych elementów. Okładka przedstawia prawdopodobnie jednego z bohaterów powieści, z czego Fabryka Słów wręcz słynie. Książka jest klejona oraz posiada ilustracje wewnątrz.

Czy „Więcej niż zło” to zbyt wczesny debiut?

Być może to był po prostu trochę zbyt wczesny debiut. Być może Ewelina Stefańska musi się jeszcze trochę nauczyć o pisaniu, by móc publikować. Poza „Więcej niż zło” nie ma w swoim dorobku ani opowiadania. Może więc fakt, że kontynuacja się nie ukazała, pozwoli jej jeszcze popracować nad warszatem i za jakiś czas wrócić do czytelników z czymś przynajmniej bardziej zrozumiałym. 

W tym momencie zaś nie jestem w stanie tej powieści zarekomendować chyba nikomu. Nie dość, że to tylko pierwszy tom (a na kolejne się nie zapowiada), to jeszcze naprawdę nie wiem, komu mogłoby się „Więcej niż zło” sprawdzić. Jeśli więc interesuje Was poznawanie nowych, polskich autorów: zaczekajcie na kolejną książkę. Może wypadnie lepiej. 

Tytuł: Więcej niż zło

Tytuł serii: Kroniki Traw

Numer tomu: 1

Autor: Ewelina Stefańska

Liczba stron: 450

Gatunek: high fantasy, przygodowe fantasy

Wydanie: Fabryka Słów, 2022

Nahri to złodziejka z darem

Nahri jest młodą złodziejką o niezwykłym talencie uzdrawiania. Żyje na ulicach zatłoczonego, XVII-wiecznego Kairu. Nie zna swojej rodziny, ani pochodzenia. Pewnego dnia, w trakcie magicznego rytuału, przywołuje tajemniczego mężczyznę. Wraz z nim, dżinem o imieniu Dara, musi uciekać z miasta, w którym się wychowała.

„Miasto mosiądzu” to popularna powieść fantasy

„Miasto mosiądzu” regularnie pojawia się w książkowych mediach społecznościowych. Nie zwróciło jednak uwagi mojej, a mojego świątecznego Mikołaja i tak też trafiło do mnie. Nie wiedzieć czemu z góry założyłam, że to typowe high fantasy i gdy zaczęłam lekturę, trochę się zdziwiłam. Kair, czasy Napoleona, jakaś magia i kultura Bliskiego Wschodu? Oho, to wydawał się bardzo interesujący setting!

I choć książka – głównie przez wydawcę oraz opis – miała być młodzieżówką, początkowo uznałam, że to być może lekkie, ale jednak chyba dość neutralne targetowo fantasy. W końcu główna bohaterka ma około 20 lat. Nie jest więc dzieckiem. I kilka pierwszych rozdziałów naprawdę zrobiło mi nadzieję na coś więcej, niż zwykłą młodzieżówkę.

Przyznaję, że owszem, ostatecznie coś nieco więcej niż zwykle dostałam to tak czy siak – to pirwszy tom jest powieścią młodzieżową. Niezłą, ale w której widać problemy, które mogą sugerować, że to powieściowy debiut.

S. A. Chakraborty sięga po ciekawy setting

Setting tej powieści naprawdę jest ciekawy. Autorka miesza mitologię arabską z indyjską, co wydaje mi się dobrym zabiegiem: w praktyce przecież systemy tego typu faktycznie się przenikają. Nie jest to idealny świat, ale sam jego klimat i umiejscowienie historii to ciekawy wybór. To wyróżnia „Miasto mosiądzu”. Niestety, S. A. Chakraborty nie jest zbyt doświadczona w pisaniu i to trochę wychodzi. Być może częściowo to kwestia tłumaczenia, ale np. mieszanie słów „dewa” i „dżin” nie wychodzi książce na dobrze (czasem są używane zamiennie, a czasem w odniesieniu do konkretnych grup społecznych). Ponadto autorka w toporny sposób podaje ekspozycje. Przykładowo, Nahri początkowo po prostu przychodzi do Dary, mówiąc „opowiedz mi o…”, a on spełnia jej prośbę.

Poza tym trochę jednak ubolewam nad tym, że to niby historyczne fantasy, ale w praktyce klimatem przypomina high fantasy. Z Kairu szybko uciekamy, a sam historyczny setting w moim odczuciu został podany dość pobieżnie.

Co młodzieżowego ma w sobie „Miasto mosiądzu”?

Kolejną sprawą jest młodzieżowość powieści. To samo w sobie nie jest oczywiście złe, ale to sprawia, że nie jestem w stanie traktować tej historii w pełni poważnie. Intrygi polityczne przypominają czasem masterplan złoli z kreskówek dla dzieci (pokroju: idź zaprzyjaźnić się z więźniarką, by ta mogła zostać żoną twojego kuzyna), a główna bohaterka potrafi rzucać się o coś, co było jasne od początku dla wszystkich, tylko eeee… nie dla niej? Z jakiegoś tajemniczego powodu, mimo że wszyscy jej o tym przecież mówili.

Młodzieżowość widać też w konstrukcji świata. Chakraborty tworzy struktury społeczne oparte na prostym motywie złych złoli oraz biednych dobrych, którzy chcą po prostu przeżyć. Niby to trochę komplikuje, ale w praktyce po prostu o to chodzi.

To przyjemne, rozrywkowe fantasy

Ale jak pominiemy te problemy – które szczerze mówiąc, aż tak bardzo mnie w oczy nie kuły – to dostajemy całkiem przyjemne, rozrywkowe fantasy. Z lekkim romansem, ale zdecydowanie nie gra on pierwszych skrzypiec, z przyjemną relacją pomiędzy Nahri i Darą, wcale nie słodkim i właściwie dość poważnym zakończeniem. Nie jest to nic nadzwyczajnego, ale jako rozrywka, zwłaszcza dla osób nieco mniej oczytanych powinna sprawdzić się nieźle.

Dlaczego lekka i przyjemna książka staje się wielkim odkryciem?

Jednocześnie przy lekturze tej książki po raz kolejny dotarł do mnie smutny fakt. Większość powieści fantasy dla nastolatek jest po prostu kiepska, ale to nie jest żadna tajemnica. Ale gdy już pojawi się dzieło, które właściwie jest przeciętną, ale przyjemną rozrywką i w miarę solidnym debiutem, nagle okazuje się wielkim odkryciem. Dlaczego? Dlatego, że osoby działające w mediach społecznościowych to często osoby młode, które bardzo często czytają głównie te kiepskie warsztatowo powieści. Więc gdy pojawi się coś ciut lepszego, to okazuje się odkryciem życia. A naprawdę dobre fantasy często przechodzi bez większego echa. 

W ostatnim czasie czytałam książkę kierowaną do podobnego targetu – „Wampirze Cesarstwo” Jaya Kristoffa. Przy tamtej powieści po prostu się nudziłam: to przegadana i mocno schematyczna historia, która trochę mnie wymęczyła. Za to „Miasto Mosiądzu” dostarczyło mi mniej-wiecej tego, co chciałam od tamtego tytułu: przyjemnej rozrywki. Gdyby tylko tę książkę trochę dopracować!

Tytuł: Miasto mosiądzu

Tytuł serii: Dewabad

Numer tomu: 1

Autor: S.A. Chakraborty

Liczba stron: 592

Gatunek: fantasy przygodowe

Wydanie: Wydawnictwo We Need YA, 2021

Dowiedz się więcej o literaturze irlandzkiej!

Tajemnice Transylwanii

Johnanat, młody prawnik, wyrusza do Transylwanii, aby pomóc szlachetnie urodzonemu Draculi w zakupie nieruchomości w Anglii. Wkrótce odkrywa, że ten skrywa mroczny sekret. W tym czasie jego narzeczona, Mina, oraz jej przyjaciółka Lucy wybierają się na wakacje na wieś.

„Dracula” to powieść przygodowa

Ostatnio po klasykach spodziewam się czegoś innego, niż ostatecznie dostaje. Tak było z „Frankensteinem” i tak stało się również z „Draculą”. Tylko w tym przypadku było to raczej pozytywne zaskoczenie. Spodziewałam się mrocznej powieści grozy, której akcja będzie rozgrywać się w mrocznym zamku w Transylwanii (a niekoniecznie lubię grozę w czystej postaci), zaś dostałam… przygodówkę. Mroczną, owszem, ale jednak przygodówkę ze zbieraniem drużyny i zagadką do rozwiązania.

Dzięki temu, że stosunkowo niedawno czytałam powieść Mary Shelley, mogę bez większego problemu te dwie książki po prostu porównać. „Frankenstain” ukazał się w 1818 roku, a „Dracula” w 1897. Książki te dzieli więc właściwie 80 lat, w których trakcie literatura gwałtownie się rozwijała. I to zdecydowanie widać.

Więcej wątków i perspektyw

„Dracula” ma znacznie więcej wątków. Jest pisana z różnych perspektyw (w formie dzienników i innych zapisków), dzięki czemu niektóre informacje nie trafiają do czytelnika od razu. Dzięki temu ta historia jest naprawdę dość dynamiczna i po prostu zdecydowanie ciekawsza. To też znacznie bardziej samoświadoma opowieść, która zdaje się nie traktować siebie samej w pełni poważnie.

Poza tym zdziwiło mnie trochę, o ile ciekawszą żeńską postać stworzył Bram Stroker, niż Mary Shelley, gdzie teoretycznie to po niej spodziewałabym się lepszego wejścia w kobiece ja. Jej Elżbieta to po prostu wyidealizowany obrazek, który niewiele do fabuły wnosi. W tym przypadku Mina to po prostu ważna bohaterka, która jest w pewnych momentach wręcz mózgiem całej operacji.

Już nie zasakuje, ale…

„Dracula” oczywiście trochę się zestarzał. Nie dziw. To klasyka literatury, która przy okazji ma po prostu klasyczną fabułę (ale zdziwienie, prawda?) i w tym momencie już po prostu nie bardzo zaskakuje. Poza tym choć nigdy nie oglądałam w całości żadnej ekranizacji tej powieści, to ona była przerabiana już tyle razy, że ja tę historię po prostu znam. Niemniej, to nie jest w żadnym razie wada. Po prostu gdyby nie te cechy to bardziej współczesna literatura nie byłaby taka, jaka jest. Te dziś powielane klisze, które wypromowała książka Strokera są niezmiernie ważne dla naszej popkultury.

Powrót do wampirzego źródła

Ta powieść pomogła mi też lepiej zrozumieć, skąd wzięły się konkretne wampirze cechy. To powrót do źródła (który nomen omen jest przerobieniem innych źródeł…), który pozwala zrozumieć, co z klasycznego obrazu wampira pochodzi z tej opowieści, a co zostało dodane w inny sposób (podpowiedź: większość jednak pochodzi z niej).

To było udane spotkanie z klasyką literatury grozy. Oczywiście pewnie mogłabym tę powieść analizować nie jako czytelnik, a jako ktoś, kto powieści próbuje badać, ale raz, że specjalistką od klasyków nie jestem (w końcu dopiero je poznaje!), a dwa – od tego raczej są inne przestrzenie, niż opinia gdzieś tam w sieci. Niemniej, jeśli szukacie sympatycznej i jednocześnie stosunkowo mrocznej przygody, która jest wartościową dla literatury powieścią to po „Draculę” sięgnijcie koniecznie. 

Tytuł: Dracula

Autor: Bram Stoker

Tłumaczenie: Magdalena Moltzan-Małkowska

Liczba stron: 428

Gatunek: literatura gotycka

Wydanie: Vesper, 2018

Molly odnajduje w sobie magię

Molly ma 12 lat, wymagającą matkę, kochającego ojca i wielką pasję do maszyn, z których słynie Imperium. Gdy odnajduje w sobie magię, wie, że w rodzinnym państwie nie ma dla niej miejsca. Chcąc uratować swoją rodzinę, planuje ucieczkę.

„Magia i stal” to książka dla młodszej młodzieży

Przyznam, że jest to nieco irytującem gdy wygląd książki nie sugeruje tego, czym dany tytuł jest. „Magia i stal” to powieść raczej dla młodszej młodzieży, czego po okładce kompletnie nie widać. To zaś pewnie częściowo przyczyniło się do jej małej popularności, a także trochę niższych ocen, bo po prostu to nie jest powieść, z której dojrzały czytelnik będzie w pełni zadowolony. Sama sięgałam po nią, jako po potencjalnie ciekawy, rosyjski steampunk. Dostałam zaś całkiem interesującą, ale mimo wszystko prostą w konstrukcji powieść dla dzieci. Jej autorem jest Nik Pierumow, rosyjski pisarz, który zdobył w swoim kraju wiele nagród, a od końca XX wieku mieszka w USA.

Myślałam, że Molly szybko dorośnie

Dość długo byłam przekonana, że Molly szybko dorośnie. Że gdy trafi tam, gdzie ma trafić, autor zrobi czasowy przeskok i okaże się, że jest to jednak książka dla starszego czytelnika. Głównie za sprawą języka, który jest wprawdzie bardzo lekki, ale nie infantylny. Nie ma w sobie tego czegoś, co zwykle powieści dla tego targetu mają. Jest w nim na tyle powagi, że naprawdę długo wydawało mi się, że bohaterka dorośnie.

Niestety, to się nie dzieje i w gruncie rzeczy dostajemy powieść, która jest wstępem do kolejnej. Molly ucieka, zdobywa przyjaciół, uczy się i tak naprawdę dopiero na samym końcu powieści jest bohaterką dojrzałą na tyle, aby cokolwiek w tej fabule samodzielnie zdziałać. Nie mam nic przeciwko, ale gdyby autor zrobił przeskok 3-4 lat to już w drugiej połowie książki Molly mogłaby stać się po prostu istotniejszą postacią.

Jest coś ciekawego w unwiersum Pierumowa

Przyznaję, że jest coś ciekawego w świecie wykreowanym przez Pierumowa. Nie jest on może bezbłędny, ale wyjaśnienie, czemu Imperium Brytyjskie oraz Rosja są tak blisko siebie i tak różnią się od tych faktycznych jest całkiem intereusjące. Może nie najmądrzej wyjaśnione, ale wystarczająco, bym mogła to po prostu kupić. Inaczej niż w przypadku innej powieści dla podobnego targetu, czyli „Zabójczych marzyn”. Jednocześnie mimo w miarę ciekawego świata, autor tworzy prostą fabułę, której zakończenie dla dorosłego czytelnika szybko stanie się jasne.

Sztampowi bohaterowie i początek lepszy od dalszej częsci

Bohaterowie tej powieści są stosunkowo sztampowi, prosto napisani i prowadzeni, ale to po prostu adekwatny poziom do tej historii, jej targetu i skomplikowania. Jeśli zaś chodzi o stempunkową duszę tej książki to choć ona tu jest, to nie jest to mój ulubiony klimat tego typu powieści, ale to jest już sprawa dość indywidualna. Tak naprawdę para i maszyny występują w największym stężeniu na pierwszych 170 stronach, potem autor trochę jakby o tym zapomina.

W ogóle te pierwsze 170 stron to chyba najciekawszy element powieści. Później w moim odczuciu wjeżdża zupełna sztampa (szkolenie Molly), która mnie po prostu nudziła.

To książka dla młodszego czytelnika

Choć nie jest to nic wyjątkowego, to wydaje mi się, że nie jeden czytelnik, zwłaszcza młodszy, dobrze bawiłby się przy tej lekturze, a o to przecież chodzi. Niestety, ta historia nie zdobyła szczególnego rozgłosu przy premierze i dziś mało kto o niej pamięta. A szkoda, bo naprawdę dużo słabsze i mniej interesujące rzeczy zdobywają obecnie olbrzymią popularność.

Tytuł: Magia i stal

Tytuł serii: Blackwater

Numer tomu: 1

Autor: Nik Pierumow

Tłumaczenie: Ewa Skórska

Liczba stron: 448

Gatunek: steampunk, fantasy przygodowa, literatura dziecięca

Wydanie: Muza, 2018