Dowiedz się więcej o XIX-wiecznej literaturze!

Anna wciąż coś do niego czuje

Sir Walter Elliot to próżny i zakochany w samym sobie szlachcic, który przez lekkoduszne życie roztrwonił większość majątku. Aby ratować swoje włości, musi wydzierżawić główną posiadłość. W tym czasie w towarzystwie pojawia się Fryderyk Wentworth: były narzeczony jego córki, Anny. Młoda kobieta, będąca coraz bliżej wieku uznawanego wówczas za staropanieństwo, odkrywa, że chyba wciąż coś do niego czuje.

„Perswazje” to kolejne spotkanie z twórczością Austen

Po przeczytaniu „Perswazji” zorientowałam się, że znam już niemal wszystkie powieści, które Jane Austen napisała: do pełnej znajomości jej twórczości brakuje mi tylko dwóch pozycji, które pewnie też prędzej czy później w moje ręce trafią. Mimo tego w żadnym razie nie uznaję się za wielką miłośniczkę twórczości tej autorki. Owszem, cenię jej pióro i uważam, że takie dzieła mają zarówno dużo walorów literackich, jak i historycznych, ale nie jest to coś, co czytałabym przede wszystkim dla własnej czystej rozrywki.

W każdym razie, jeśli o „Perswazje” chodzi, to właściwie mogę w większości tylko powtórzyć to, co przy Austen mówię zazwyczaj. Kwiecisty język i ironia to te elementy stylu autorki, za które cenią ją czytelnicy. Ja te cechy niezwykle szanuję, ale też i one sprawiają, że dla mnie jej twórczość jest dość teatralna i „napompowana”, sprawiająca sztuczne wrażenie, jeśli chodzi o dialogi oraz budowanie relacji między postaciami.

Jane Austen obserwuje bohaterów z boku

Jane Austen stoi nieco z boku swoich bohaterów, często opisując ich codzienne czynności i spotkania w towarzystwie, a sprawy dotyczące głównej fabuły przedstawiając jakby w tle. Bo choć ta historia opowiada przede wszystkim o Annie i jej rozterkach związanych z dawną miłością, to tak naprawdę bezpośrednich spotkań tych bohaterów mamy tylko kilka.

Oczywiście Anna i Wentworth regularnie wybierają się na przejażdżki, wycieczki czy spędzają wieczory w jednym salonie, ale pojawia się to głównie w narracji, a nie w konkretnych, rozpisanych scenkach. A mimo wszystko mocne dialogi między postaciami i dobre budowanie relacji to jest to, co w takich historiach daje mi największą dawkę rozrywki – u Austen po prostu mi tego brakuje. Nie postrzegam tego rzecz jasna jako błędu autorki, a jedynie jako pewną cechę jej stylu i znacznik czasów, w których tworzyła.

Jak „Perswazje” wypadają na tle innych powieści autorki?

„Perswazje” na tle innych dzieł Austen odbieram po prostu jako powieść „zwykłą”. To nie „Duma i uprzedzenie” czy „Rozważna i romantyczna”. Mam wrażenie, że te dwa tytuły poruszały bardziej istotne tematy, były jakieś takie… konkretniejsze i lepsze pod kątem fabularnym. Ta historia jest trochę bardziej jak „Mansfield Park”: ot, miła historyjka o miłości, która oczywiście w tle porusza ważne dla ówczesnych czasów problemy, ale generalnie sprawia wrażenie typowo rozrywkowej literatury dla osób żyjących w XIX wieku.

Być może moja ocena jest mylna, jako że wcale nie specjalizuję się w brytyjskiej literaturze romantycznej, ale właściwie tak tę książkę odbieram. Gdyby ktoś chciał obedrzeć ją z całej tej kwiecistości i opisów szlacheckich zwyczajów, dostaniemy bardzo prostą historię o młodej kobiecie, która jest zakochana w mężczyźnie, ale los niegdyś ich rozdzielił, a teraz muszą poznać się na nowo, by zorientować się, czy naprawdę się kochają. A to nie jest przecież opis nadzwyczaj oryginalnej historii, nawet jak na powieść wydaną w tamtych latach.

Warto czytać klasykę

Literaturę klasyczną i wiekową warto czytać zawsze – aby dowiedzieć się, jak pisano lata temu, poznać piękne style i zrozumieć, jak zmieniał się nie tylko język, ale też sposób kreowania postaci i relacji między nimi. Dlatego po jakąkolwiek książkę Jane Austen warto sięgnąć. Wydaje mi się jednak, że jeśli czytelnik ma wybór, nie polecałabym „Perswazji” na pierwsze spotkanie z autorką. To dalej pięknie napisana powieść, ale w swoim dorobku ta pisarka ma po prostu pozycje lepsze i bardziej ambitne.

Tytuł: Perswazje

Autor: Jane Austen

Tłumaczenie: Ewa Partyga

Liczba stron: 266

Gatunek: romans

Wydanie: Prószyński i S-ka, 2016

Dowiedz się więcej o twórczości Jane Austen!

Nikt nie traktuje Fanny jak równej

Dziewięcioletnia Fanny zostaje oddana na wychowanie bogatej ciotce. Cicha i nieśmiała, ale pełna wdzięczności dziewczynka dorasta w domu, w którym niemal nikt nie traktuje jej jak równej sobie. Pewnego lata do dworu przybywa wychowane w mieście rodzeństwo, które burzy spokojne życie domowników.

„Mansfield Park” to moje drugie spotkanie z twórczością Jane Austen. Nie jest to zbyt typowy wybór: to chyba jedna z jej książek, która zbiera gorsze opinie, głównie dlatego, że poruszana w niej tematyka niekoniecznie odpowiada dzisiejszemu czytelnikowi. Dla mnie jednak ta powieść była przede wszystkim wytchnieniem.

„Mansfield Park” ma w sobie spokój i gracje

Tego typu klasyka literatury ma w sobie pewną grację i spokój, których brakuje współczesnym tekstom. Dziś wszystko zdaje się pędzić, nieważne, czy to romans, obyczaj, kryminał, czy sensacja. Byleby czytelnika nie zanudzić, byleby kupił i nie narzekał, że w książce nic się nie działo. Styl i klimat przestają mieć większe znaczenie. Na całe szczęście czasy Jane Austen były pod tym względem inne i „Mansfield Park” jest po prostu po brytyjsku i piękne, i leniwe jednocześnie.

Powieść wyrażająca lęki na temat przemian społecznych

To historia, w której autorka postanowiła przelać na papier swoje lęki dotyczące przemian społecznych. Fanny jest tu wzorem idealnej dziewczyny: grzecznej, potulnej i dobrze wychowanej. Otaczają ją osoby mniej lub bardziej zniszczone, które dążą do wygodnego życia „pozbawionego zasad”. Z tym że w trakcie czytania należy wziąć poprawkę na to, w jakich czasach powstała ta powieść: to, co wtedy Austen wydawało się zupełnie niemoralne, dla nas jest czymś zaskakująco normalnym i podejrzewam, że ja, jako osoba bez dużej wiedzy na temat XIX wieku, nie wyłapałam nawet połowy rzeczy, które próbowała w tej powieści przekazać.

W „Mansfield Park” zabrakło mi bohatera

Poza tym brakuje mi w tej powieści bohaterów, z którymi naprawdę mogłabym się zżyć. Fanny jest cichutką, wrażliwą i grzeczną dziewczyną, której przy tym nie brakuje naiwności: trudno było mi postawić się na miejscu tak „idealnej” osoby. Edmund, główny męski bohater, też jest postacią perfekcyjną, a pozostali bohaterowie, choć istotni, stanowią tło, w które nie wnikamy aż tak mocno pod względem psychologii czy zachowań, zwłaszcza że Austen ma w zwyczaju prowadzić narrację w sposób raczej neutralny.

Nie zmienia to jednak faktu, że tę powieść po prostu przyjemnie się czyta. Obserwacja perypetii rodzinnych i ówczesnych zwyczajów naprawdę potrafi sprawiać przyjemność. To książka, która mija szybciej, niż mogłoby się wydawać, jednocześnie będąc spokojną opowieścią pozwalającą ukoić nerwy.

Mam wrażenie, że… nie mam tu o czym więcej mówić: takie książki jak ta zostały przemielone przez profesjonalistów tysiące razy i najzwyczajniej w świecie ja tego i tak nie zrobię lepiej. Dla mnie „Mansfield Park” stało się po prostu książką, która pozwoliła mi zregenerować czytelnicze siły i która zauroczyła mnie na swój sposób, choć jednocześnie nie wywołała u mnie nadzwyczaj mocnych emocji.

Kochał ją, był jej przewodnikiem, strzegł jej nieprzerwanie od dziesiątego roku życia, sam, w ogromnej mierze, uformował jej umysł, swoją dobrocią krzepił jej serce, otaczał szczególnym i serdecznym zainteresowaniem; dzięki temu, co sam dla niej uczynił, stała mu się droższa niż ktokolwiek inny w Mansfield.

Fragment „Mansfield Park” Jane Austen

Tytuł: Mansfield Park

Autor: Jane Austen

Tłumaczenie: Hanna Pasierska

Liczba stron: 440

Gatunek: klasyka literatury kobiecej

Wydanie: Prószyński i Sk-a, Warszawa 2016

„Rozważna i romantyczna” kupiłam za dyszkę

W końcu przeczytałam coś, co jest kobiecą klasyką. Od dawien dawna chciałam się z czymś takim zapoznać – byłam po prostu ciekawa, o co jest taki hałas A więc gdy w mojej ukochanej Biedronce wpadłam na „Rozważną i romantyczną”, po prostu ją wzięłam. I powiem Wam szczerze, że trudno o tak porządnie wydaną książkę za 10 złotych. W końcu sztywne okładki zwykle kosztują trochę więcej.

Kim są Marianna i Eleonora?

Mąż pani Dashwood umiera. Pozbawiona funduszy kobieta wyprowadza się więc na wieś do niewielkiego domku wraz z trzema córkami. Dwie z nich – Marianna i Eleonora – są już na wydaniu i rozglądają się za mężczyznami. Pierwsza z nich chciałaby, aby jej mąż był człowiekiem czułym i delikatnym, uwielbiającym sztukę tak samo jak ona. Eleonora zaś życzyłaby sobie spokojniejszego i bardziej skrytego, ale wiernego i oddanego jej męża. Los jednak nie zawsze jest tak łaskawy, jak te młode, piękne kobiety mogłyby sobie tego życzyć.

Dobra powieść nie traci na wartości wraz z mijającymi latami – to często czas weryfikuje, ile dana literatura jest warta. O Jane Austen było zaś głośno już w XIX wieku, a i teraz pamięta się o jej książkach. Nic więc dziwnego, że miałam ochotę się z nią zapoznać. Jak jednak jej debiut wypadł w moich oczach?

Ten brytyjski, kwiecisty język!

Przede wszystkim już na początku moją uwagę zwrócił styl Jane Austen. „Rozważna i romantyczna” napisana jest w piękny, brytyjski sposób. Język autorki jest bardzo elegancki i czysty, a przy tym grzeczny; autorka zdaje się traktować swoich bohaterów z szacunkiem, nie odkrywając przed nami każdej ich myśli. Ma w sobie też co nieco z wyspiarskiej leniwości: historia sunie gładko, ale powoli. Przy tym wszystkim Austen od czasu do czasu wplata w tekst delikatne szpileczki, które sprawiają, że tekst ma w sobie nieco – ale ostrzegam, tylko nieco – pazura.

Dziś trudno chyba trafić na autora, który, pisząc literaturę kobiecą, miałby tak wyćwiczony styl. To niewątpliwie stanowi zaletę tej pozycji: owszem, jest przez to dla nas dość specyficzna, ale dzięki niej mamy możliwość poznania nieużywanych już słów czy konstrukcji. Niestety, to właśnie taki sposób pisania sprawił, że o ile na początku i na końcu powieści byłam w pełni przytomna, to tego, co działo się w środku, niemal nie pamiętam. Z tym że, szczerze mówiąc, sama historia nie jest na tyle skomplikowana, by nawet pominięcie połowy stron przeszkodziło w jej rozumieniu.

Wbew pozorom, to nie jest wymagająca książka

„Rozważna i romantyczna” to przede wszystkim miła i niezbyt wymagająca powieść o dwóch młodych kobietach, zżytych ze sobą i szukających szczęścia w miłości. Historia sama w sobie nie wyróżnia się niczym szczególnym, a czasem może wydawać się wręcz przegadana. Bo ileż można słuchać o tym, że pannę Mariannę boli serce z rozpaczy czy szczęścia, a panna Eleonora stara się jak może, by być tą nieugiętą i pewną siebie? Jeśli ktoś nie lubuje się w takich historiach, to może w końcu się tym po prostu znudzić. Wprawdzie autorka stawia przed bohaterkami liczne problemy, ale po kilku pierwszych zdziwieniach i zaskoczeniach w moim przypadku przyszła obojętność na losy dwóch sióstr.

Tak jak się spodziewałam, powieść Austen nie była czymś, co miało szansę mnie porwać. Owszem, cieszę się, że mogłam się z nią zaznajomić, ale nie sprawiła ona, że mam ochotę sięgać po kolejne książki tego typu. Niemniej z czystym sumieniem muszę stwierdzić, że dziś tak porządnie napisanej literatury kobiecej naprawdę można ze świecą szukać. Jeśli więc tylko ten gatunek Was interesuje, nie bójcie się po nią sięgnąć.

Szukasz więcej opinii o klasykach literatury? Sprawdź też tę recenzję znanej dystopii oraz dowiedz się, co sądzę o kryminale Aghaty Christie.

Tytuł: Rozważna i romantyczna

Autor: Jane Austen

Liczba stron: 353

Gatunek: literatura kobieca