Sprawdź recenzje innych książek z cyklu „Jean le Flambeur”: „Kwantowy złodziej” | „Fraktalny książę”

W poszukiwaniu Mieli

Jeana le Flambeur poszukuje Mieli, z którą został rozdzielony. Po śmierci ich myślącego statku próbują dopiąć swoich celów. Każde z nich na swój własny sposób.

„Przyczynowy anioł” nie będzie już męczył mojego sumienia

„Przyczynowy anioł” Hanu Rajaniemi jest już za mną, a ja mogę odetchnąć z ulgą. W końcu ten cykl nie będzie męczył mojego sumienia, wciąż patrząc z wyrzutem z półki. Jednocześnie muszę przyznać, że ostatnia część nie była ani odrobinę lepsza, od poprzednich. Może wręcz przeciwnie. Męczyła mnie po prostu jeszcze bardziej.Szczególnie, że sięgając po ten tom poznałam już Arsene Lupina, bohatera, na którym Jean le Flambeur miał bazować i szczerze mówiąc, nie zachwycił mnie ten charakter. A przyznaję, że postać stworzona przez Rajaniemiego interesuje mnie jeszcze mniej. Tak naprawdę mam poczucie, że nie wyniosłam z tej lektury kompletnie nic, poza irytacją.

Czy to problem i autora, i tłumacza?

Znów odnoszę wrażenie, że tu i sam autor sobie nie poradził, i że tłumacz też tej powieści nie pomógł. To się po prostu czyta z wyraźnym trudem. Jest to trochę paradoksalne, bo gdy wyjmie się cały ten pseudonaukowy bełkot (no bo przepraszam, ale naukowym tego nazwać po prostu nie mogę) to w gruncie rzeczy „Przyczynowy anioł” jest napisany bardzo prosto i w gruncie rzeczy dość lekko, choć niezbyt interesująco. Ale z takim dodatkiem tekst niełatwo się przyswaja, co po prostu irytuje.

Po trzech tomach ja dalej nie rozumiem i nie widzę świata wykreowanego przez autora. W związku z tym fabuła nijak mnie interesuje, mam ochotę nigdy do tego nie wracać myślami i właściwie po prostu nie widzę w tej opowieści żadnej szczególnej zalety. Być może pomysł nie byłby zły, może to mogła być doskonała opowieść rozrywkowa, ale… nie, to po prostu nie wyszło i nie działa tak, jak powinno.

Nie dziwię się, że ten cykl był wyprzedawany

Wszystkie trzy tomy zdobyłam za niewielkie pieniądze, na wyprzedażach i… kompletnie się nie dziwię. „Przyczynowy anioł” nie ma jak się sprzedawać, bo jest po prostu naprawdę kiepską propozycją wśród książek SF. Nie mówię, że nie spodoba się nikomu, ale wiem, że wiele osób ma podobne wrażenia, co ja. Ale naprawdę nie widzę nic dziwnego w tym, że Mag postanowił to zacząć wyprzedawać. Jedyne to, co mnie dziwi to fakt, że „Przyczynowy złodziej”, czyli pierwszy tom, był wydany już wcześniej i już wtedy chyba nie stał się żadnym hitem. Więc wznowienie cyklu nie brzmi jak najlepszy pomysł.

Jedyna zaleta, jaką widzę w tej i pozostałych książkach to nie ich wnętrze, a okładki. Trylogia w twardych oprawach prezentuje się całkiem zacnie, a grafiki – choć nie najpiękniejsze – są po prostu w porządku. Dark Crayon tworzyć potrafi i choć postacie tego typu nie należą do moich ulubionych to prezentują się wcale nie najgorzej.

O takich książkach wolę zapomnieć

Chciałabym móc o tej książce napisać coś więcej i dać jakąś bardziej kompetentną, złożoną opinię, ale prawda jest taka, że mi się nie chce. Że czuje się zmęczona i zamiast rozgrzebywać, chce o tych książkach zapomnieć. Po raz kolejny zaś przysięgam sobie, że już nie będę kupować literatury na wyprzedażach bez dokładnego przemyślenia sprawy.

Tytuł: Przyczynowy Anioł

Tytuł serii: Jean le Flambeur

Numer tomu: 3

Autor: Hannu Rajaniemi

Tłumaczenie: Michał Jakuszewski

Liczba stron: 295

Gatunek: hard SF

Wydanie: Mag, 2018

Sprawdź recenzje innych książek z cyklu „Jean le Flambeur”: „Kwantowy złodziej” | „Przyczynowy anioł”

Jean le Flambeur wraca na ziemię

Jean le Flambeur, złodziej przyszłości i człowiek słowa, podróżuje na Ziemię wraz ze swoją pracodawczynią. Ich statek zostaje jednak niespodziewanie zaatakowany. W tym samym czasie na planecie dochodzi do morderstwa, w którego rozwiązanie wplątuje się córka pewnego wpływowego człowieka.

Kolejne tomy miały zyskiwać na jakości

Sięgając po cykl o Jeanie le Flambeur, napisany przez fińskiego autora Hannu Rajaniemiego, wiedziałam, że pierwszy tom będzie lekturą niebywale męczącą. Słyszałam jednak opinie, że wraz z kolejnymi częściami seria zyskuje na jakości. Dlatego bez szczególnego entuzjazmu (gdyż „Kwantowy złodziej” mocno dał mi się we znaki), ale z nadzieją na lepszą kontynuację, sięgnęłam po „Fraktalnego księcia”. Niestety – poza chwytliwym tytułem ta książka nie miała mi osobiście do zaoferowania nic.

To chyba pierwsza znana mi powieść, w której opisy akcji sprawiały, że nie miałam bladego pojęcia, co się dzieje, by chwilę później, podczas rozmów bohaterów, orientować się, iż cała sytuacja była banalnie prosta. Przez natłok dziwnych słów i żargonu naprawdę trudno czasem zrozumieć intencje autora. Hannu Rajaniemi próbuje stosować zasadę „pokazuj, nie odpowiadaj”, ale to w końcu fantastyka naukoworaukowa! Odrobina ekspozycji i krótkiego wyjaśnienia zasad rządzących tym światem byłaby niezwykle przydatna. Jestem po lekturze dwóch tomów i przyznaję – wciąż nie mam pojęcia, jak Jean le Flambeur wygląda, dlaczego uchodzi za najlepszego ze złodziei ani jak właściwie działa w swoim fachu.

Zgubione w tłumaczeniu czy nieudana koncepcja?

Mam wrażenie, że w przypadku tej książki coś mogło pójść nie tak na etapie pisania, tłumaczenia lub na obu naraz. Z tego co wiem, autor pisze po angielsku, co nie jest jego językiem ojczystym. Nie znając go tak doskonale jak mowy ojczystej, można napotkać spore trudności przy próbie stworzenia bardzo technicznego hard sci-fi. Ponadto takie specyficzne teksty po prostu niezwykle trudno się przekłada. Jeśli tłumacz nie uchwyci właściwego sensu, czytelnik tym bardziej się pogubi. Selekcja ta pozostaje oczywiście w sferze spekulacji: być może Rajaniemi miał po prostu wizję powieści, która w moim odczuciu zwyczajnie nie wypaliła.

„Fraktalny książę” jest bardzo chaotyczny

Dodatkowo „Fraktalny książę” jest pozycją niezwykle chaotyczną. Tekst bezustannie zmienia perspektywę i czasy narracji, przez co wielokrotnie gubiłam się w treści. Dla przykładu: najpierw dostajemy narrację pierwszoosobową z punktu widzenia Jeana, po czym następuje separator i przeskakujemy do narracji trzecioosobowej – mimo że miejsce akcji, czas oraz bohaterowie pozostają dokładnie ci sami.

Początkowo miałam nadzieję, że przynajmniej jeden wątek okaże się satysfakcjonujący, bo do pewnego momentu wydawało mi się, że w pełni go rozumiem. Z czasem jednak i on gdzieś się rozmył. Gubiłam wątki, musiałam czytać niektóre fragmenty po kilka razy i nie potrafiłam przedrzeć się przez pobieżne opisy autora. A przecież nie jestem początkującą czytelniczką – z niejednego pieca chleb jadłam i powieści z niejednej drukarni czytałam.

To nie jest dla mnie, ale…

To zdecydowanie nie jest lektura dla mnie i podejrzewam, że wielu odbiorców poczuje się przy niej równie zagubionych. Sytuację komplikuje fakt, że na mojej półce czeka już tom trzeci. A ponieważ bywam uparta, zapewne spróbuję go przeczytać. Kiedyś, gdy już trochę odpocznę.

Tytuł: Fraktalny książę

Tytuł serii: Jean le Flambeur

Numer tomu: 2

Autor: Hannu Rajaniemi

Tłumaczenie: Michał Jakuszewski

Liczba stron: 308

Gatunek: hard SF

Wydanie: Mag, 2018

Sprawdź inne książki hard SF: „Ślepowidzenie” | „Problem trzech ciał”  | „Proxima” 

„Kwantowy złodziej” musi uciec z więzienia

Więzienie przyszłości to wcale nie przelewki i Jean le Flambeur został sobą tylko dlatego, że udaje mu się z niego uciec. Wybitny złodziej, niezrównany w swoim fachu, ma do spłacenia dług. Dopiero gdy to zrobi, będzie mógł być prawdziwie wolny.

Nim sięgnęłam po „Kwantowego złodzieja”, byłam wielokrotnie ostrzegana, że to „NAPRAWDĘ hard SF”. Słyszałam, że kolejne tomy są lepsze i że po prostu mam przez ten pierwszy przebrnąć. Przyjmując te informacje do wiadomości, zabrałam się za lekturę, dość prędko orientując się, o co w tym wszystkim chodzi i skąd wynika trudność w przyswojeniu tej książki.

To debiut fińskiego autora

Warto zaznaczyć, że Hannu Rajaniemi jest fińskim pisarzem, dla którego ta wydana po raz pierwszy w 2010 roku powieść była debiutem. Mamy tu więc do czynienia z autorem, który pisania tak naprawdę dopiero się uczy. Mam wrażenie, że problemy tej książki – a jest ich w sporej ilości – wynikają w dużej mierze właśnie z tego powodu.

„Kwantowy złodziej” i jego mityczna twardość

Przejdźmy do najważniejszej kwestii, czyli mitycznej twardości „Kwantowego złodzieja”. Opis wydawcy wyraźnie sugeruje fantastykę rozrywkową, a nie problemową, co fabuła jako taka również potwierdza. Debiut Rajaniemiego nie jest książką, która próbuje analizować trudne społecznie tematy, zajmuje się filozofią czy nauką.

Jednocześnie autor zdecydował się na dość irytujący zabieg językowy, polegający na wciskaniu do tekstu ogromnej ilości dziwnych, futurystycznych słów. Część z nich wyjaśnia, część pozostawia bez komentarza. Koniec końców dostajemy powieść napisaną językiem raczej prostym i rozrywkowym – pod warunkiem, że usuniemy z niej te wszystkie „scenografie umysłowe”, „panoptikumy”, „plastomaterie” czy „gevuloty”.

Specyficzne słownictwo sprawdza się dobrze, gdy nie ma go nadmiernie i gdy służy klimatowi lub ekspozycji. Nie powinno być dodawane tylko po to, by czytelnika zadziwić i zgubić, a mam wrażenie, że właśnie to tu nastąpiło. Autor po prostu przedobrzył.

Niełatwo się skupić na fabule

Przez całą tę otoczkę trudno czasem skupić się na samej linii fabularnej. Ta jest pozornie prosta, ale bywa niezrozumiała. Gdy bohater robi coś opisanego dziwnym pojęciem, a autor tego nie wyjaśnia, czytelnik musi domyślać się znaczenia wyłącznie z kontekstu. Jako odbiorca fantastyki byłam w stanie przez to przebrnąć, ale jestem w mniejszości. Przeciętny czytelnik pewnie po prostu by się zirytował i odstawił książkę na półkę. Nie dziwię się, że ta powieść w ostatnim czasie nie sprzedawała się najlepiej.

To wszystko psuje efekt, jaki mogłaby wywołać ta historia, gdyby została napisana zwyczajnym, niezbyt udziwnionym stylem. Gdyby Jean oraz towarzysząca mu Mieli dostali nieco więcej charyzmy, mogliby stanowić naprawdę ciekawy duet, a sama historia mogłaby świetnie płynąć. W obecnej formie działa jedynie przeciętnie i nie wpada w pamięć na dłużej.

Pod tą warstwą „hard SF” skrywa się po prostu jeszcze niezbyt doświadczony pisarz. Łatwo o tym zapomnieć, gdy jest się zasypywanym nagromadzeniem trudnych słów, które brzmią profesjonalnie. Niestety, owa „twardość” jest tu właściwie mową-watą, która nie wnosi wiele ani do fabuły, ani do klimatu, a wręcz im przeszkadza.

Sprawdź recenzje innych książek z cyklu „Jean le Flambeur”: „Fraktalny książę” | „Przyczynowy anioł”

„Kwantowy złodziej” kontra „Modyfikowany węgiel”

Nie mogę się powstrzymać od porównania „Kwantowego złodzieja” do „Modyfikowanego węgla” Richarda Morgana. W obu tych historiach pojawia się motyw ludzi, których ciało nie zawsze należy do nich, choć ujęty w inny sposób. Całość kojarzyła mi się stylem i męskim podejściem do tematu, choć tu muszę zaznaczyć, że Rajaniemi wypada lepiej. Nie znajdziemy tu dokładnie rozpisanych scen erotycznych, a całość wypada sympatyczniej niż drugi i trzeci tom cyklu o Takeshim Kovacs.

Jako że kolejne tomy czekają na mojej półce i podobno mają być lepsze, na pewno je sprawdzę. Na ten moment wolę jednak wstrzymać się od kategorycznego sądu. Mam jedynie nadzieję, że ta przeprawa była tego warta i w kolejnej części Rajaniemi pokaże, o co mu z tym całym futuryzmem chodziło.

Tytuł: Kwantowy złodziej

Tytuł serii: Jean le Flambeur

Numer tomu: 1

Autor: Hannu Rajaniemi

Tłumaczenie: Wojciech Szypuła

Liczba stron: 336

Gatunek: hard SF

Wydanie: Mag, 2018