„Mity, wierzenia i obyczaje Basków” kupiłam kiedyś w księgarni, szukając czegoś o mitologii; chciałam znaleźć książkę o Egipcie, ale znalazłam tylko tę. Jak podobała mi się ta lektura i czy warto ją poznać? Sprawdź recenzję z 2020 roku!
Dowiedz się więcej o literaturze hiszpańskiej!
Od tysięcy lat żyją na ziemiach hiszpańskich
Choć od tysięcy lat żyją na ziemiach hiszpańskich i francuskich, a wcześniej – rzymskich, Baskowie wyraźnie wyróżniają się na tle innych europejskich kultur. Jak wyglądają ich wierzenia i legendy? W jaki sposób pogańskie obyczaje korespondują z chrześcijaństwem?
O tym, że ktoś taki jak lud Basków w ogóle istnieje, dowiedziałam się w gimnazjum, gdy zaczynałam naukę języka hiszpańskiego. Skłamałabym jednak, mówiąc, że zapałałam do nich szczególną fascynacją. Przeciwnie – raczej nigdy nie zgłębiałam tego tematu. Ale gdy pewnego dnia weszłam do księgarni, poszukując czegokolwiek o starożytnym Egipcie, jedynym dostępnym zbiorem mitologii okazała się publikacja Jorge Ruiza Lardizabala. Nie chcąc wychodzić z niczym (miałam w ten dzień ogromną ochotę na nową lekturę), po prostu ją kupiłam. I okazało się, że to całkiem inspirująca pozycja.
Kim są Baskowie?
Jako że nie jestem i raczej nie będę znawczynią tej tematyki, nie mam zamiaru oceniać merytorycznej strony utworu w profesjonalny sposób. Autor podaje przypisy i źródła, a sam z pochodzenia jest Baskiem – wierzę więc, że na potrzeby tej publikacji wykonał odpowiednią pracę i przekazał tak rzetelną wiedzę, jak tylko był w stanie. Niemniej nie mam możliwości, by to w pełni zweryfikować.
Z mojego punktu widzenia „Mity, wierzenia i obyczaje Basków” to po prostu ciekawa lektura. Najpierw wprowadza czytelnika w to, kim w ogóle są Baskowie, tłumacząc, skąd się wzięli i z czego wynika ich odmienność od pozostałych ludów zamieszkujących Europę. Następnie autor przedstawia bóstwa, przy okazji przytaczając związane z nimi mity i legendy. Wyjaśnia też obrzędy oraz symbolikę, np. zwierząt hodowanych w gospodarstwach. Ta książka, choć stosunkowo niewielka, zawiera naprawdę dużą dawkę wiedzy – zarówno antropologicznej, jak i religioznawczej.
„Mity, wierzenia i obyczaje Basków” to pożywka dla twórców fantastyki
Jak już wspomniałam – to inspirująca lektura. Jako regularna czytelniczka fantastyki często stykam się z nawiązaniami do mitologii i równie często myślę o ciekawych konceptach związanych z kreacją nowych światów. A taka pozycja po prostu podaje nam na tacy gotowe rozwiązania czy historie. Jeśli ktoś chce tworzyć literaturę, film bądź grę fantastyczną, musi mieć wiedzę zarówno o funkcjonowaniu społeczeństw, jak i o tym, w co one po prostu wierzą. Tylko to pozwala na dobre wykreowanie świata, a praca Ruiza doskonale wpisuje się w to, co twórca fantastyki powinien wiedzieć i o czym powinien czytać. Dlatego jeśli planujecie nim zostać: ta książka naprawdę może okazać się dla Was przydatna.
Jak wypada styl autora?
Styl autora określiłabym jako stosunkowo suchy, ale przy tym nienudny. Autor stara się przedstawić w jasny sposób wierzenia swojego ludu (bo jak twierdzi, sam czuje się Baskiem). Forma książki kojarzy mi się mocno z „Mitologią” Parandowskiego. Wprawdzie czytałam ją lata temu, ale dobrze pamiętam, że pod opisami konkretnych bóstw znajdowały się tam nie tylko suche fakty, lecz także różne wersje mitów czy legend. Ruiz robi tutaj dokładnie to samo.
Chociaż naprawdę życzyłabym sobie trafić na podobną pozycję dotyczącą mitologii egipskiej, nie mam zamiaru narzekać na to, że mam ten tytuł w swoich zbiorach. Na pewno przyda mi się choćby w ewentualnej pracy naukowej. Ponieważ na polskim rynku nie ma nadmiaru publikacji o tej tematyce, jeśli interesuje Was mitologia ogólnie bądź kultura Hiszpanii i ludu Basków – wydaje mi się ona lekturą obowiązkową.
Bask, kształtowany przez tradycje i wierzenia, w których nie znajdujemy upodobania do zawiści i zadawania innym bólu i cierpień, to istota prosta i uczciwa, obdarzona wieloma pożytecznymi zdolnościami i cechami. To człowiek samotny, ale jednocześnie gościnny i solidarny, gospodarny, ale niezachłanny i nieegoistyczny.
Fragment „Mitów, wierzeń i obyczajów Basków” Jorge Ruiza Lardizabala
Tytuł: Mity, wierzenia i obyczaje Basków
Autor: Jorge Ruiz Lardizabal
Liczba stron: 260
Gatunek: literautra popularnonaukowa
Wydanie: Oficyna Wydawnicwa Rewasz, 2018