Gdy wszystko jest pozornie na swoim miejscu, ale brakuje emocji, być może coś jednak nie gra. „Słońce Londynu” Żanety Siemsi-Pindur to drugi tom dylogii, w której Aztekowie podbili Europę. Co sprawia, że to z jednej strony jedna z ciekawszych propozycji, które czytałam w ostatnim czasie, ale z drugiej powieść, z którą nie potrafię się emocjonalnie związać?

Bóg wojny nie dostał tego, czego chciał
Słońce umiera. Eztli de Garlande pomaga wyzwoleńcom, próbując dotrzeć do swojej żony i syna po tym, jak jego przyjaciel-kapłan, Toltecatl Tecciztecatl, zgładził go na ołtarzu. W tym czasie aztecki duchowny próbuje poradzić sobie z niespokojnym miastem. Jeśli aztecki bóg nie doczeka się ofiary, może nadejść koniec świata.

Czy to nowe odkrycie polskiej fantastyki?
„Słońce Londynu” to kontynuacja wydanego w 2024 roku debiutu Żanety Siemsi-Pindur, „Imperium Kolibra”. W momencie debiutu była zupełnie nieznana szerszej publiczności. Dziś może pochwalić się publikacją opowiadania w „Nowej Fantastyce” oraz miejscem na podium w konkursie tego miesięcznika. Nagrodzony tekst ukazał się zarówno na łamach pisma (co oznacza, że łącznie ukazały się tam dwa jej opowiadania), jak i w antologii „Nowe nadzieje”. Choć jej twórczość nadal nie należy do popularnych (wydawanie powieści w mniejszym wydawnictwie, jakim jest Spisek Pisarzy, z pewnością nie pomaga), autorka została już zauważona przez polski fandom.
Druga powieść autorki domyka dylogię opowiadającą o historii alternatywnej, w której to Aztekowie (czyli w nomenklaturze przyjętej przez autorkę: wszystkie amerykańskie ludy) podbiły Europę. Już w pierwszym tomie widziałam sporo potencjału, choć nieco też na tę powieść narzekałam. Jak jest jednak z kontynuacją?

„Słońce Londynu” to dobrze napisana książka
Jak i w poprzednim tomie, również tym widać, że tę książkę napisała osoba, która wie, co robi ze słowem. Współcześnie wydawane debiuty dość często brzmią amatorsko lub naiwnie. Wielu nowych pisarzy sięga po lekkie, niewymagające i żartobliwe treści, co pozwala im łatwiej ukryć pewne braki warsztatowe. Kiedy jednak próbują podejmować poważniejsze tematy, całość wypada sztucznie lub patetycznie. Żaneta Siemsia-Pindur zaś od pierwszej powieści nie pisze jak debiutantka, a po prostu: jak pisarka.
Nie chodzi o to, że jej tekst jest nadmiernie artystyczny czy poetycki; że jest tu jakieś ukryte drugie dno w każdym zdaniu. Bardziej chodzi o pewne flow i wyczucie języka. To dalej rozrywkowa literatura, ale pisana z odpowiednią dawką powagi i bez poczucia jakichś dziwnych wstawek.
I uważam, że to jest ten poziom, poniżej którego nie powinniśmy na rynku schodzić. Niezależnie od tego, czy ma być to lekka komedia, czy poważna literatura, chciałabym widzieć więcej świeżych nazwisk, które piszą w ten sposób.
To oczywiście nie znaczy, że „Słońce Londynu” to powieść idealna i mam wrażenie, że jej problemy, podobnie jak zalety, ciągną się od pierwszego tomu.

Nie wierzę w tę alternatywną historię
W tomie pierwszym zarzucałam autorce, że nie do końca wierzę w jej świat przedstawiony. Że ten podbity przez Azteków Londyn jest zbyt londyński i europejski. Że ta historia alternatywna wydaje się tu trochę sztuczna, choć nie znam się zupełnie na tej kulturze, trudno mi wskazać jakieś konkrety.
Mam wrażenie, że w kontynuacji to dalej widać. Trochę mniej odczuwam to w samej kreacji świata, bo „Słońce Londynu” jako tom drugi ma mniej ekspozycji (a ja zdążyłam już trochę ten pierwszy zapomnieć). Wydaje mi się jednak, że bardziej czuję to podprogowo, niekoniecznie w tym, co jest powiedziane wprost. Mam wrażenie, że ani ja, ani Siemsia-Pindur nie do końca rozumiemy świat Azteków i trochę bawimy się w to, że czaimy, o co w tej kulturze chodzi. Czytając, czułam, że obserwuję wydarzenia trochę z boku, trochę w oderwaniu, nie będąc częścią tego świata. Tak, jakbym obserwowała filmowe scenki z gry komputerowej, w którą wcale nie gram.

Sceny niczym z gry komputerowej
Nie bez powodu odwołuję się tu do gier. Autorka pracuje w gamedevie i to też tu trochę widać. Między innymi w religijnym okrucieństwie ludów azteckich, które jest przedstawione w filmowo-growy sposób i z którym w tej formie trudno mi się „utożsamić”. Bo to nie jest łagodna książka pod względem ilości przelanej krwi . Choć język nie epatuje opisami śmierci czy cierpienia, to jednak na kartach „Słońca Londynu” umierają ludzie; świątynie momentami dosłownie spływają krwią. I to wszystko sprawia wrażenie mocno przerysowanego, zwłaszcza w kontekście mojego braku przywiązania emocjonalnego do tego świata i przedstawionej akcji.

„Słońce Londynu” ma dobrze wyważone wątki
To wszystko nie oznacza jednak, że „Słońce Londynu” jest źle napisaną książką. Mam wrażenie, że tak zupełnie obiektywnie: fabuła tej powieści została naprawdę dobrze rozplanowana. Czytelnik śledzi dwa zazębiające się wątki na raz, które nie tylko wzajemnie na siebie oddziałują i popychają się do przodu, ale też uzupełniają wizję świata.
Z jednej strony de Garlande przedstawia bliżej czytelnikowi losy europejskich wyzwoleńców i walki o wolność. Z drugiej strony mamy wątek Toltecatla, który wybrał bardziej polityczną ścieżkę i próbuje pomóc bliskim, wikłając się w rozgrywki o władzę. Co prawda, w tym toku czytałam już znacznie lepszą powieść fantasy z polityką w roli głównej („Navola” Bacigalupiego), ale jednak to nie jest jedyny temat tej powieści. „Słońce Londynu” dalej pozostaje powieścią w pewnych aspektach przygodową. Niemniej, na pewno te aspekty przedstawione są lepiej i ciekawiej niż np. w ostatnio czytanym przeze mnie „Porté” Rupiewicz.
Narracja dba też o to, by stworzyć dające się zapamiętać (i nie pomieszać) postacie drugoplanowe. Choć azteckie imiona nie są tu szczególnie pomocne, to autorce udało się na przestrzeni dwóch tomów stworzyć rozpoznawalnych bohaterów i bohaterki.

Co z postaciami kobiecymi?
Warto też dodać, że choć pierwszy plan to postacie męskie, na drugim planie można znaleźć też dość charakterystyczne postacie kobiece, z których każda ma swój własny, pomniejszy wątek. W patriarchalnym świecie mają one co prawda mniej do powiedzenia, jednak również biorą aktywny udział w życiu głównych bohaterów.
Co też ciekawe, wbrew współczesnym trendom autorka zaznacza relacje romantyczne, ale nie skupia się na nich. Przez to sprawiają wrażenie integralnego elementu codziennego życia, a książka nie ucieka w stronę wielu obecnie pisanych książek fantasy, które wcale nie są romantasy, ale wszystko w narracji mówi, że może jednak miałyby na to ochotę.

Zakończenie „Słońca Londynu” nie zaskakuje
Przyznam też, że chyba przez brak większego emocjonalnego przywiązania do tej historii, samo zakończenie nie było dla mnie szczególnie poruszające. Na tym etapie miałam poczucie, że ot, dzieje się to, co się zadziać musiało, bez poczucia wyjątkowych plot twistów, bez obaw o bohaterów.
Ot, coś się działo, w końcu poza historią alternatywną dostałam również potwierdzenie, że dylogia Siemsi-Pindur to przy okazji fantasy. Mam jednak poczucie, że to zakończenie można byłoby wygrać mocniej i lepiej, mimo że narracja bardzo stara się udowodnić, że ono jest mocne i dobre, bo przecież tak bliskie bohaterom, a więc przez to (teoretycznie) również czytelnikom.

Jak wydane jest „Słońce Londynu”?
„Słońce Londynu” ma miękką, klejoną oprawę ze skrzydełkami. Ilustracje na okładkę przygotowała Aleksandra Grzesiak. Wewnątrz jednak również można znaleźć rysunki, wykonane przez samą autorkę, Żanetę Siemsię-Pindur. Początki rozdziałów czy przerwy również posiadają drobne ozdobniki. Krój pisma jest typowy dla współczesnych wydań, a skład nie wyróżnia się ani nadmierną ilością światła, ani wyjątkowo szerokimi marginesami.

To ja i mój gust czy jednak „Słońce Londynu”?
W sytuacjach takich jak ta, trudno jest mi stwierdzić, na ile moje narzekania to kwestia mojego prywatnego gustu i faktu, że po prostu ta historia nie do końca dostroiła się do moich emocji, a na ile to jakiś konkretny i wyraźny problem w kreacji świata i narracji. „Słońce Londynu” to dla mnie bez wątpienia sprawna warsztatowo książka, z ciekawym pomysłem i sensownie rozpisaną fabułą. Mam poczucie, że wśród tego, co przeczytałam w ostatnim czasie, jest jedną z lepszych propozycji.
Jednocześnie coś mi po prostu w całej tej dylogii nie gra. W końcu gdy umierają dzieci, gdy krzywda dzieje się bohaterom i ich bliskim, gdy postacie prowadzą emocjonujące, głębokie rozmowy, gdy stawka jest większa niż życie, ja sama powinnam być zaangażowana i wiem, że potrafię się zaangażować. Zaś „Słońce Londynu”, chociaż próbowało te emocje wywołać, zrobiło to na tyle nieskutecznie, że koniec końców nie byłam szczególnie zainteresowana losami bohaterów.


Tytuł: Słońce Londynu
Tytuł serii: Imperium Kolibra
Numer tomu: 2
Autor: Żaneta Siemsia-Pindur
Liczba stron: 449
Gatunek: alternatywna historia, fantasy
Wydanie: Spisek Pisarzy, 2026