Sprawdź recenzje innych książek sensacyjnych: „Czart” | „Szwindel” | „Ślepnąc od świateł”

Męskie kino akcji w literackim wydaniu

Gdy dawny przyjaciel Prostego odwiedza Jelenią Górę, odkrywa, że po mężczyźnie i jego córce zostało jedynie zdemolowane mieszkanie. Próbując dowiedzieć się, co stało się w tym miejscu, wpada w sam środek niebezpiecznej gry.

Wojciecha Chmielarza zawsze czyta się po prostu dobrze – co do tego nie mam wątpliwości. Jego lekki styl i dość umiejętne trzymanie tempa to niewątpliwe zalety jego twórczości. „Prosta sprawa” jest jednak powieścią inną niż pozostałe. Napisana w trakcie pandemii historia początkowo była publikowana w odcinkach na jego profilu na portalu społecznościowym (przyznaję, ominęło mnie to) jako rodzaj literackiej gry, bez większego planu na fabułę. Wydawnictwo Marginesy wydało w druku jej poprawioną i rozszerzoną wersję. Jak wypada tego typu eksperyment? Przyznać muszę, że dość przeciętnie.

Sensacja zamiast kryminału – nowa odsłona twórczości Chmielarza

Dotychczas znałam dwie powieści tego autora: „Żmijowisko”, które początkowo mnie zauroczyło, oraz „Ranę”, którą czytało się świetnie, ale po której zaczęłam orientować się, że w obydwu tych historiach coś „nie siada” pod kątem prowadzenia bohaterów i logiki zdarzeń. Niemniej obydwie te książki były thrillero-kryminałami, stawiającymi na klimat i zaskakujące zakończenie. „Prosta sprawa” jest czymś innym. To raczej sensacja z elementami kryminalnymi – męskie kino akcji, ale przeniesione na łamy powieści. To faktycznie prostsza historia, dość mocno przerysowana, chwilami wręcz komiksowa, której założenie zdaje się jasne: ma po prostu bawić czytelnika.

Niestety już samo takie podejście sugeruje powieść co najwyżej przeciętną, rozrywkową, która nie niesie niczego więcej. Jeśli autor nie wybije się konceptem czy kreacją postaci (która przecież z takich fabuł potrafi zrobić majstersztyk!), to właściwie trudno tu mówić o czymś innym niż porządnym czytadle – a tak w gruncie rzeczy określiłabym właśnie ten tytuł.

Z takim zastrzeżeniem, że mi po prostu tematyka „Prostej sprawy” kompletnie mija się z moimi literackimi zainteresowaniami. Ani nie przepadam za sensacją pozbawioną fantastycznych elementów (w literaturze), ani nie kręci mnie temat mafii, ani też nie przemawiają do mnie amerykańskie historie dziejące się we współczesnej Polsce.

Mruk i kobieciarz, czyli stampowi bohaterowie

Sami główni bohaterowie też niezbyt do mnie przemawiają. Narrator większej części tej powieści to mruk, kobieciarz, człowiek, który niewiele mówi – postać nie tylko bardzo sztampowa, ale też niemająca właściwie w sobie niczego ciekawego. Widziałam już takich na pęczki i kolejnej identycznej po prostu nie potrzebuję. Towarzysząca mu kobieta również nie ma jakichś bardzo szczególnych cech i właściwie nie jestem pewna, czy jej brak cokolwiek by tutaj zmienił, poza po prostu brakiem wątku romantycznego. Typy spod ciemnej gwiazdy? Zlewali mi się w jedno.

Nie widzę w tych postaciach niczego szczególnego, nic też innego do tej lektury nie przyciąga mnie jakoś mocniej. Potrafiłam ją odłożyć i nie sięgnąć po nią przez dwa tygodnie, zapominając o istnieniu czegoś takiego jak czytanie w ogóle, mimo że przecież Chmielarz ma ten swój lekki styl, który szybko i miło „wchodzi”.

Czy warto sięgnąć po powieść „Prosta sprawa”?

Rozumiem eksperyment autora, szanuję jego pomysł i rozumiem, że wydawca nie mógł przepuścić takiej okazji. Gdy taki pisarz jak Chmielarz coś tworzy, aż żal tego nie wydrukować i nie postawić na półce w księgarni. Nie uważam też tego za złą książkę w ogóle. W gruncie rzeczy chyba wolę tego typu lekką i nieco głupią prozę niż przerysowany i przeintelektualizowany świat „Rany”.

Niemniej dobrze wiem, że tego autora stać na więcej. „Prosta sprawa” jest jedynie pewną zabawą literacką i tak powinna być traktowana. Jeśli czytelnika bawi świat akcji, który jest pełny przemocy, silnych mężczyzn i ładnych kobiet, to nie widzę przeciwwskazań, aby po tę książkę sięgnąć. Sama jednak na pewno do niej nie wrócę.

Tytuł: Prosta sprawa

Tytuł serii: Bezimienny

Numer tomu: 1

Autor:  Wojciech Chmielarz

Liczba stron: 383

Gatunek: sensacja

Wydanie: Marginesy, 2020

Sprawdź recenzje innych kryminałów:  „Ana” | „Wiatraki” | „Noc i ciemność” | „Kasacja” | „Szwindel”

Ela szuka rozwiązania śmierci uczennicy

Klementyna zdobywa pracę w jednej z prywatnych warszawskich szkół. Prędko zaprzyjaźnia się z Elą, młodą nauczycielką języka polskiego. Mimo różnicy wieku kobiety odnajdują wspólny język. W kolejnych dniach ginie nastoletnia Marcelina. Jak się okazuje, dziewczyna była w ciąży. Ela nie wierzy jednak w nieszczęśliwy przypadek bądź samobójstwo uczennicy i na własną rękę zaczyna analizować tę sprawę.

„Rana” to kryminał inny niż wszystkie

Zeszłoroczne „Żmijowisko” Wojciecha Chmielarza wręcz pochłonęłam. Tytuł ten czytało się zaskakująco dobrze, mimo że moje przygody z polskim kryminałem i sensacją niekoniecznie kończą się najlepiej. Sięgając po kolejną powieść tego autora – „Ranę” – liczyłam na dokładnie te same emocje i nie zawiodłam się. Książki tego pisarza pochłania się błyskawicznie.

Chmielarz tym razem serwuje nam historię, która właściwie klasycznym kryminałem nie jest. Bo choć mamy tu i morderstwo, i śledztwo, to autor skupia się przede wszystkim na przeszłości bohaterów. Pozwala nam ich dogłębnie poznać, dowiedzieć się, kim naprawdę są i co nimi kieruje. Sprawa kryminalna w wielu momentach schodzi wręcz na dalszy plan.

Jednocześnie pisarz sięga po motywy, które dla wielu osób mogą okazać się wyjątkowo bliskie. Kto w końcu nie chodził do szkoły? Kto nie słyszał o tym, jakie dzieciaki trafiają do prywatnych placówek? Większość ludzi ma lub będzie miała potomstwo, a cała ta otoczka tworzy w „Ranie” główny zarys fabularny. Chmielarz wręcz celowo konfrontuje czytelnika ze społecznymi stereotypami, przez co wielu odbiorców może z aprobatą skinąć głową i uznać, że ta książka pokazuje bezwzględną prawdę.

Nagromadzenie mroku i utrata realizmu

Tyle że choć „Ranę” czytało mi się naprawdę dobrze, to nagromadzenie negatywnych kwestii (kobiety zdradzają, bogaci to szuje, prywatne szkoły są dobre tylko z nazwy itd.) sprawia, że świat przedstawiony w pewnym momencie traci na realizmie – przynajmniej w moich oczach. Tego mroku jest w tej historii po prostu za dużo. Zwłaszcza jeśli dodamy do tego obecne w fabule, dość naciągane zbiegi okoliczności.

Widzę też wyraźne podobieństwo w konstrukcji do „Żmijowiska”. Tak jak i tam, tak i tu rozwiązanie akcji jest nagłe i raczej niespodziewane.

Uwaga, spojler! W tym przypadku jedyna postać, którą początkowo naprawdę polubiłam (bo wydawała się jedynym bohaterem „bez skazy”), okazała się tym złym człowiekiem. Szczerze jednak przyznam, że finał wydaje mi się szyty grubymi nićmi. A skoro mowa o kryminale, nie jest to chyba najlepsza rekomendacja dla rozwiązania głównej intrygi.

Dla kogo „Rana” będzie dobrą lektura?

Mimo tych uwag czytanie „Rany” po prostu umiliło mi czas. To powieść, którą czyta się płynnie, a do bohaterów w pewnym sensie zdołałam się przywiązać i rozumiałam ich motywacje. Jedynie główna linia fabularna wydaje się nieco sklecona na siłę – tak jakby Chmielarz po spektakularnym sukcesie „Żmijowiska” chciał napisać coś za bardzo, za mocno i za dobrze.

Jeśli szukacie niekoniecznie realistycznego pod względem fabuły, ale za to niezwykle angażującego kryminału poruszającego kwestie rodziny oraz wychowania dzieci, to myślę, że po „Ranę” jak najbardziej warto sięgnąć. Gdybym miała oceniać sam przyjemny proces czytania, od razu wystawiłabym tej pozycji 10/10. Tyle tylko, że rzetelna recenzja wymaga chłodniejszego spojrzenia, a gdy wchodzę głębiej w analizę, mam z tą książką małą zagwozdkę. Pod lupą sprawia bowiem wrażenie zbyt przekombinowanej.

Znowu śniła ten sam sen. Miała w nim sześć lat. Leżała w łóżku, z kołdrą podciągniętą pod samą szyję i otaczała ją ciemność. Leżała płasko, sztywno. Jak żołnierz w pozycji na baczność. Albo ciało w trumnie. Tylko w trumnie nie jest tak ciepło, lepko i parno. Oddychała płytko, cichutko, ledwo, ledwo. Za to serce jej waliło. Raz, dwa, trzy. W tempie szalonej perkusji. Raz, dwa, trzy. Jak młot pneumatyczny. Za mocno, za głośno. Zamknęła oczy. Zaciskała powieki z całych sił. Jakby to mogło pomóc.

Fragment powieści „Rana” Wojciecha Chmielarza

Tytuł: Rana

Autor: Wojciech Chmielarz

Liczba stron: 414

Gatunek: kryminał

Wydanie: Marginesy, Warszawa 2019 

Poznaj więcej interesującej literatury faktu!

Wizerunek pisarza i jego sposób na życie

20 autorów, 2 pomysłodawczyni i jedna projektantka – to taka ekipa stworzyła niepowtarzalną, literacką kolekcję ubrań. A przy okazji porozmawiała trochę o szafach pisarzy, ich wizerunku i sposobie na życie.

„Pod podszewką” to chyba jeden z ciekawszych projektów literacko-artystycznych, na które trafiłam. Sylwia Stano i Zofia Karaszewska zaprosiły dwudziestu polskich twórców, którzy z pomocą profesjonalnej projektantki stworzyli swój wymarzony ubiór bądź też jego część… by następnie stworzyć na tej podstawie książkę.

„Pod podszewką” łączy reprtaż z wywiadem i artystycznym projektem

Ta książka jest więc trochę reportażem, trochę wywiadem, a trochę po prostu artystycznym projektem. W każdym rozdziale wypowiada się konkretny pisarz, mówiąc po trochu o wszystkim. Wprawdzie większość z nich skupia się na modzie i swoim podejściu do niej, ale mówią też m.in. o swoim dzieciństwie, podejściu do życia czy wizerunku w mediach. Każda z rozmów jest trochę inna, tak jak inny jest każdy z twórców. Oczywiście do każdego rozdziału dodane są kolorowe zdjęcia kreacji, które powstały w ramach projektu.

Trochę o historii mody

Dodatkowo dostajemy od autorek książki także lekcję historii mody. Gdy pisarz wzoruje się na jakiejś kulturze, Stano i Karaszewska podsuwają nam informacje dotyczące tego, skąd wziął się taki krój, kiedy zaczęto go nosić i co on oznacza. Dostajemy więc prawdziwy miszmasz, który jednak całkiem zgrabnie składa się w całość.

Przy tym to książka, którą czyta się bardzo szybko. Duża ilość zdjęć połączona z całkiem sporą czcionką oraz raczej lekkim tekstem (w końcu to zdania, opinie i historie, a nie naukowe wykłady) sprawiają, że przez tę pozycję można przebrnąć nawet i w dzień, jeśli ktoś będzie miał taką ochotę.

Nie czytaj tego całego na raz!

Mam jednak też wrażenie, że to jedna z tych pozycji, które czytane „na raz” mogą znużyć, szczególnie jeśli nie znamy każdego z pisarzy. To więc świetna rzecz dla tych, którzy lubią czytać na raty albo nie mają czasu na przyswajanie dużej ilości tekstu na raz.

Nie znam zbyt dobrze tych autorów…

Sama bardzo szanuję koncept autorek i uważam, że takich rzeczy powinno być więcej. To artystyczny i kreatywny projekt. Niestety… ja po prostu większości z przedstawionych autorów nie znam. Sięgnęłam po „Pod podszewką” głównie przez wzgląd na Łukasza Orbitowskiego i Jakuba Małeckiego. Znam też jedną powieść Bondy i Chmielarza. Pozostali twórcy to jednak w większości osoby, o których nigdy nawet nie słyszałam (tak to jest, jak się czyta głównie fantastykę). Nic więc dziwnego, że nie czuję się z tym dziełem szczególnie związana i potrafiłam czuć znużenie, gdy wypowiadał się kolejny autor, o którym nie mam pojęcia.

Mam wrażenie, że „Pod podszewką” to książka dla dwóch „typów ludzi”. Po pierwsze dla tych, którzy przeglądając listę autorów, będą mieli wrażenie, że prawie wszystkich znają i lubią – w takiej sytuacji sięgnięcie po taką książkę/projekt wydaje się wręcz koniecznością. Po drugie dla tych, którzy czytać może lubią, ale ich głównym zainteresowaniem jest moda. Myślę, że zobaczenie jej oczami autorów – osób kreatywnych, ale niekoniecznie żywo zainteresowanych branżą – może być ciekawym doświadczeniem. Poza tym muszę przyznać, że sukienka Katarzyny Bondy jest obłędna, koszula Aleksandry Zielińskiej śliczna, a bluza z nosorożcem Orbitowskiego… no cóż, jak można nie lubić i nie chcieć bluzy z nosorożcem?

Nosorożec jest jednym z nielicznych zwierząt, które mają odchył w stronę metafizyki. Oprócz kota. Według mnie są połączeniem tych dwóch gatunków: krowy i diabła. Oczywiście to jest z mojej strony fanaberia. Polubiłem nosorożce i pławię się w tym. To ekstrawagancja, ale jestem pisarzem i nie muszę być mądry. Gdybym pracował w banku, musiałbym być mądry, a tak to mogę być głupi.

Fragment „Pod podszewką” Sylwii Stano i Zofii Karaszewskiej

Tytuł: Pod podszewką

Autor: Sylwia Stano, Zofia Karaszewska

Liczba stron: 392

Gatunek: literatura faktu

Wydanie: Marginesy, Warszawa 2018

Ada znika na wakacyjnym wyjeździe

Żmijowisko to niewielka wieś na Pomorzu. W znajdującej się w niej agroturystyce grupa dawnych znajomych organizuje zlot. Spotkanie kończy się jednak tragicznie: córka jednej z par, piętnastoletnia Ada, znika. Mimo poszukiwań dziewczyny nie udaje się znaleźć.

Wojciech Chmielarz jest dla mnie autorem w pewnym sensie bliskim: pochodzimy z tej samej okolicy i choć dzielą nas w tym względzie lata, odbywaliśmy praktyki w tym samym miejscu. A ponieważ dodatkowo słyszałam o jego twórczości wiele dobrego, sięgnęłam po „Żmijowisko”. Mimo pewnych wymagań w stosunku do tej powieści nie spodziewałam się jednak, że trafię na tytuł, do którego nie mam żadnych zastrzeżeń, tym samym w końcu „spotykając” polskiego autora kryminałów, który naprawdę mi się spodobał.

„Żmijowisko” od kryminału różni się perspektywą

Choć „Żmijowisko” to thriller psychologiczny, nie ma się co oszukiwać: ta książka ma wiele wspólnego z kryminałem. Od takowego różni ją jedynie perspektywa – ta nie należy do śledczych, a do osób w jakiś sposób związanych ze sprawą, które żyją ze świadomością zniknięcia nastoletniej dziewczyny. Mimo tego, tak jak w dobrym kryminale, czytelnik cały czas, śledząc rozwój wypadków, może sam próbować domyślić się, jak doszło do zaginięcia Ady i co właściwie się z nią stało.

Trzy linie czasowe, kilka różnych perspektyw

Konstrukcja tej powieści może początkowo wydać się dość chaotyczna. Nie tylko obserwujemy historię z trzech linii czasowych, ale też z perspektyw kilku różnych bohaterów. Chmielarz jednak dobrze wiedział, co robi, tworząc ten tytuł: wszystko przeplata się bardzo zgrabnie i naprawdę nie da się w tej historii zgubić.

Zwłaszcza że jego styl jest konkretny i w miarę prosty, bez dodatkowych udziwnień, takich jak bardzo poetycki język z dużą ilością porównań czy nagłych przeskoków. Cały tekst bardzo dobrze zgrywa się w całość: jeśli nasi bohaterowie mówią o czynie z przeszłości, to często do niej wracamy, a gdy w końcu znów jesteśmy w „aktualnej” linii czasowej, postacie często wspominają o tym, co dopiero widzieliśmy. Dzięki temu powieść jest spójna i doskonale widać, że została przez autora bardzo dobrze skonstruowana.

Zaginięcie Ady to nie jedyny temat powieści

„Żmijowisko” to historia, która cały czas kręci się wokół zniknięcia Ady, jednak to nie jest jedyny poruszany przez nią temat. Głównych bohaterów powieści, a zwłaszcza ojca dziewczyny, Arka (który gra w niej pierwsze skrzypce), poznajemy naprawdę dobrze. Chmielarz eksploruje ich przeszłość, a także aktualne i dawne poczynania. Daje nam wgląd w ich historie i zachowania.

W wielu takich przypadkach autorzy za bardzo skupiają się na tej obyczajowej części, pisząc zbyt wiele o relacjach bohaterów czy gotowaniu obiadów, ale na szczęście nie dotyczy to tego twórcy. Choć nie wszystkie tematy są bezpośrednio związane ze zniknięciem Ady, to czujemy, że mogą mieć z nim jakiś związek, a nawet jeśli nie, to podrzucają nam albo wskazówki, albo rozwijają bohaterów. W tym przypadku nie możemy mówić o „laniu wody” – tu każdy element i każda scena są przemyślane i mają sens w kontekście całej historii.

Choć w dalszym ciągu nie jest to thriller, który naprawdę sprawiłby, że miałabym dreszcze, to na pewno „Żmijowisko” trzyma czytelnika w napięciu. To książka, którą bardzo dobrze się czyta i która zapewnia bardzo dobrą rozrywkę. Książki Wojciecha Chmielarza pewnie prędzej czy później zagoszczą na mojej półce w większej liczbie, a teraz nie pozostaje mi nic innego, jak tylko polecić ten tytuł każdemu zainteresowanemu.

To było prawie jak medytacja. Tylko bez tego całego wschodniego syfu, który dorzucał od siebie biedatrener od jogi w ramach Multisportu. Powolne, ale stanowcze ruchy ramionami. Zanurzenie pióra wiosła w wodzie, pociągnięcie, zmiana strony. I tak nieustannie, w tempie oddechu. A kiedy kajak się rozpędzi, chwila odpoczynku i obserwowanie, jak dziób tnie spokojną taflę jeziora.

Fragment „Żmijowiska” Wojciecha Chmielarza

Poznaj inne niefantastyczne thrillery: „Misery”  | „Zaginieni” | „Milczenie owiec” | „Obserwuję Cię” 

Tytuł: Żmijowisko

Autor: Wojciech Chmielarz

Liczba stron: 480

Gatunek: thriller psychologiczny

Wydanie: Marginesy, Warszawa 2018